Γνώριζες ότι πριν από εκατομμύρια χρόνια η Μεσόγειος, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, δεν υπήρχε; Στη θέση της απλωνόταν ένας τεράστιος αρχαίος ωκεανός, γνωστός ως Θάλασσα (ή Ωκεανός) της Τηθύος, ο οποίος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της Ευρώπης, της Ασίας και φυσικά της Κύπρου.
Το όνομά της προέρχεται από την Τιτανίδα Τηθύ της ελληνικής μυθολογίας, σύζυγο του Ωκεανού και μητέρα όλων των ποταμών και των θαλασσών. Την ονομασία αυτή έδωσε το 1893 ο Αυστριακός γεωλόγος Eduard Suess, όταν περιέγραψε τον αρχαίο αυτό ωκεανό.
Ένας ωκεανός που χώριζε ολόκληρες ηπείρους
Η Τηθύς δεν ήταν μια απλή θάλασσα, αλλά ένας τεράστιος ωκεανός που χώριζε τις υπερηπείρους της Γης.
Οι γεωλόγοι διακρίνουν δύο βασικές φάσεις:
- Παλαιο-Τηθύς, που υπήρχε περίπου πριν από 300–250 εκατομμύρια χρόνια, ανάμεσα στη Γκοντβάνα και τη Λαυρασία.
- Νεο-Τηθύς, η οποία σχηματίστηκε πριν από περίπου 250 εκατομμύρια χρόνια, όταν η υπερήπειρος Παγγαία άρχισε να διασπάται.
Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε ακόμη ο Ατλαντικός Ωκεανός όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Η Τηθύς αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους χώρους του πλανήτη, εκτεινόμενη από περιοχές που αντιστοιχούν σήμερα στην Καραϊβική μέχρι τη νοτιοανατολική Ασία.
Πώς δημιουργήθηκε η Μεσόγειος
Πριν από περίπου 50 έως 20 εκατομμύρια χρόνια, οι τεκτονικές πλάκες της Αφρικής και της Ινδίας άρχισαν να κινούνται προς τον βορρά, συγκρουόμενες με την Ευρασιατική πλάκα.
Η σύγκρουση αυτή προκάλεσε το σταδιακό κλείσιμο της Τηθύος και οδήγησε στη δημιουργία μερικών από των πιο εντυπωσιακών οροσειρών του κόσμου, όπως οι Άλπεις, τα Καρπάθια, ο Καύκασος και τα Ιμαλάια.
Η σημερινή Μεσόγειος Θάλασσα θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα απομεινάρια της αρχαίας Τηθύος, μαζί με τη Μαύρη Θάλασσα και την Κασπία Θάλασσα.
Η ξεχωριστή σχέση της Κύπρου με την Τηθύ
Η ιστορία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο.
Το Τρόοδος δεν είναι ένα συνηθισμένο βουνό. Αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα οφιολιθικά συμπλέγματα στον κόσμο, δηλαδή ένα τμήμα αρχαίου ωκεάνιου φλοιού και ανώτερου μανδύα που ανυψώθηκε πάνω από την επιφάνεια της Γης κατά το κλείσιμο της Τηθύος.
Γι’ αυτό και στην οροσειρά του Τροόδους συναντά κανείς εντυπωσιακές μαξιλαροειδείς λάβες, πετρώματα που σχηματίστηκαν όταν η λάβα ψυχόταν κάτω από το νερό, καθώς και θαλάσσια απολιθώματα που μαρτυρούν το αρχαίο θαλάσσιο παρελθόν της περιοχής.
Ένα ταξίδι εκατομμυρίων ετών
Η επόμενη φορά που θα βουτήξεις στα νερά της Μεσογείου, αξίζει να θυμηθείς πως κολυμπάς στα τελευταία ίχνη ενός αρχαίου ωκεανού που υπήρχε εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια πριν και συνέβαλε στη δημιουργία του κόσμου όπως τον γνωρίζουμε σήμερα.
Κατερίνα Χριστοφή
