Πριν από τα εργοστάσια και τη μαζική παραγωγή, σχεδόν κάθε κυπριακό χωριό είχε τη δική του τέχνη, συνταγή ή ειδικότητα.
Από τα λευκαρίτικα κεντήματα μέχρι την αγγειοπλαστική και τον παλουζέ, αυτά είναι επτά χωριά στα οποία η παράδοση δεν βρίσκεται μόνο στα μουσεία αλλά εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής.
1. Πάνω Λεύκαρα – Λευκαρίτικο κέντημα και αργυροχοΐα
Τα Πάνω Λεύκαρα είναι διεθνώς γνωστά για τα λευκαρίτικα κεντήματα και την αργυροχοΐα τους.
Στα δρομάκια του χωριού συναντάς εργαστήρια και καταστήματα που διατηρούν ζωντανές τις δύο τέχνες. Το λευκαρίτικο κέντημα έχει ενταχθεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
2. Κόρνος – Αγγειοπλαστική
Ο Κόρνος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την κυπριακή αγγειοπλαστική και ιδιαίτερα με τα μεγάλα πήλινα αγγεία που χρησιμοποιούνταν για τη φύλαξη νερού και τροφίμων.
Η τέχνη πέρασε από γενιά σε γενιά και αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της ταυτότητας της κοινότητας. Ο Κόρνος είναι επίσης γνωστός για τη μελισσοκομική του παράδοση.
3. Φοινί – Πηλός και λουκούμι
Το Φοινί διαθέτει μακρά παράδοση στην αγγειοπλαστική, με χαρακτηριστικά κόκκινα πήλινα σκεύη.
Το χωριό είναι επίσης γνωστό για το φοινιώτικο λουκούμι, δημιουργώντας έναν συνδυασμό παραδοσιακής τέχνης και γαστρονομίας.
4. Όμοδος – Κρασί και αρκατένα
Η σχέση του Ομόδους με την αμπελουργία και την παραγωγή κρασιού είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία του.
Στο χωριό μπορείς να επισκεφθείς παλιά πατητήρια, να δοκιμάσεις τοπικά κρασιά και να αναζητήσεις αρκατένα, τα παραδοσιακά κουλούρια που παρασκευάζονται με προζύμι από ρεβίθια.
5. Ανώγυρα – Παστέλι από χαρούπι
Η Ανώγυρα είναι γνωστή για το παστέλι που παρασκευάζεται από χαρουπόμελο.
Η παραγωγή του απαιτεί χρόνο και ιδιαίτερη τεχνική, ενώ το χαρούπι υπήρξε κάποτε ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της κυπριακής υπαίθρου.
6. Αγρός – Γλυκά και αλλαντικά
Στον Αγρό η τοπική παραγωγή αποτελεί βασικό κομμάτι της εμπειρίας του επισκέπτη.
Γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες, ροδόσταγμα, λούντζα, χοιρομέρι και λουκάνικα είναι μερικά από τα προϊόντα που συνδέθηκαν με την κοινότητα.
7. Άρσος – Παλουζές και σουτζούκος
Ως ένα από τα ιστορικά κρασοχώρια της Κύπρου, το Άρσος διατηρεί στενή σχέση με το αμπέλι.
Ο παλουζές, ο σουτζούκος, τα σταφύλια και το κρασί αποτελούν χαρακτηριστικές γεύσεις της περιοχής, ιδιαίτερα την περίοδο του τρύγου.
Οι παλιές τέχνες και συνταγές δεν αποτελούν απλώς αναμνήσεις μιας άλλης εποχής. Μπορούν να κρατήσουν ζωντανές τις κοινότητες, να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να δώσουν στους νεότερους έναν λόγο να συνεχίσουν την οικογενειακή παράδοση.
Την επόμενη φορά που θα επισκεφθείς ένα χωριό, μην αρκεστείς μόνο στις φωτογραφίες. Αναζήτησε τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από το προϊόν και την ιστορία που κρύβεται πίσω από την τέχνη.
Κατερίνα Χριστοφή
