Υπάρχουν στην Κύπρο μικροί, σχεδόν κρυμμένοι προορισμοί που δεν ξεχωρίζουν μόνο για την ομορφιά τους, αλλά κυρίως για τις ιστορίες που κουβαλούν. Ένας από αυτούς βρίσκεται λίγο έξω από τη Βαβατσινιά, στον δρόμο που οδηγεί προς την Ορά.
Είναι το μικρό παρεκκλήσι της Παναγίας του Κουμνιού, ένας ήσυχος τόπος μέσα στο κυπριακό τοπίο, που συνδέεται με έναν ιδιαίτερο θρύλο και μια παράδοση που παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα.
Το παρεκκλήσι βρίσκεται νότια του οικισμού και, παρά το μικρό του μέγεθος, έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά των κατοίκων. Το σημερινό οικοδόμημα ανεγέρθηκε το 1979, αντικαθιστώντας παλαιότερο παρεκκλήσι που είχε κατεδαφιστεί.
Σήμερα, ο μικρός ναός χρειάζεται σημαντικές εργασίες συντήρησης και επισκευής. Η εκκλησιαστική επιτροπή επιδιώκει την εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων, με στόχο την ανέγερση ενός νέου παρεκκλησιού, βασισμένου στο αρχικό σχέδιο.
Η ιστορία πίσω από το όνομα
Αυτό που κάνει, όμως, την Παναγία του Κουμνιού πραγματικά ξεχωριστή είναι η ιστορία που συνδέεται με την ονομασία της.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, όταν κάτοικοι της περιοχής καλλιεργούσαν τη γη, ανακάλυψαν ένα μικρό θρησκευτικό σύμβολο κρυμμένο πίσω από ένα χωμάτινο βαρέλι, γνωστό στην κυπριακή διάλεκτο ως «κούμνη».
Οι κάτοικοι προσπάθησαν να μεταφέρουν το εύρημα στον οικισμό. Όμως, όπως λέει η παράδοση, συνέβη κάτι που τους προβλημάτισε. Το μετέφεραν στη Βαβατσινιά κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά την επόμενη ημέρα το έβρισκαν ξανά στο σημείο όπου είχε αρχικά ανακαλυφθεί.
Η ιστορία επαναλήφθηκε και τότε οι κάτοικοι θεώρησαν πως η θέση εκείνη είχε τη δική της ιδιαίτερη σημασία. Έτσι, αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα μικρό παρεκκλήσι ακριβώς στο σημείο όπου είχε βρεθεί αρχικά.
Κάπως έτσι, σύμφωνα με την παράδοση, γεννήθηκε η Παναγία του Κουμνιού.
Μια εικόνα που ταξιδεύει μέσα στον χρόνο
Η εικόνα της Παναγίας, που σύμφωνα με την τοπική παράδοση χρονολογείται στον 17ο αιώνα, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ιστορίας του παρεκκλησιού.
Για τους κατοίκους της Βαβατσινιάς δεν είναι μόνο για μια παλιά εικόνα. Είναι ένα αντικείμενο πίστης που συνδέεται με την ιστορία του τόπου και με μια αφήγηση που πέρασε από γενιά σε γενιά.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο γοητευτικό στοιχείο της επίσκεψης: το γεγονός ότι πίσω από έναν μικρό ναό στην κυπριακή ύπαιθρο υπάρχει μια ιστορία που εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της συλλογικής μνήμης της κοινότητας.
Η γιορτή της Παναγίας
Η Παναγία του Κουμνιού τιμάται κάθε χρόνο την Τρίτη μετά το Πάσχα. Την ημέρα αυτή τελείται λειτουργία και η θρησκευτική γιορτή μετατρέπεται σε μια όμορφη ευκαιρία συνάντησης και συνεύρεσης των κατοίκων.
Είναι αυτές οι μικρές τοπικές γιορτές που αποκαλύπτουν μια διαφορετική πλευρά της Κύπρου. Μια Κύπρο πιο αυθεντική, όπου η πίστη, οι οικογενειακές μνήμες, οι παλιές ιστορίες και η παράδοση εξακολουθούν να αποτελούν ζωντανό κομμάτι της καθημερινότητας.
Μια στάση που αξίζει
Αν ο δρόμος σας φέρει στη Βαβατσινιά, αξίζει να κάνετε μια μικρή επίσκεψη προς την Παναγία του Κουμνιού. Το παρεκκλήσι μπορεί να είναι μικρό, όμως η ιστορία του είναι μεγάλη.
Είναι ένας από εκείνους τους τόπους που δεν χρειάζονται εντυπωσιακά μεγέθη για να σε κερδίσουν. Αρκούν ένα παλιό εκκλησάκι, μια εικόνα, ένα χωράφι και μια ιστορία που οι άνθρωποι εξακολουθούν να διηγούνται.
Και κάπου εκεί, στον δρόμο προς την Ορά, η Παναγία του Κουμνιού στέκει ήσυχα, κρατώντας ζωντανή μια μικρή αλλά ξεχωριστή σελίδα της παράδοσης της Βαβατσινιάς.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες και Φωτογραφίες του Κ.Σ. Βαβατσινιάς
