Η νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δίνει έμφαση στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, χωρίς να ανακοινώνει αναθεώρηση του υφιστάμενου κανονισμού. Παράλληλα, περιλαμβάνει δεσμεύσεις για τη στήριξη των αλιέων που εφαρμόζουν πρακτικές χαμηλού περιβαλλοντικού αντικτύπου, την ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με τους πραγματικούς ιδιοκτήτες αλιευτικών σκαφών υψηλού κινδύνου και την καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών για τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
Η Oceana χαιρετίζει το «Όραμα 2040 για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θεωρώντας το σημαντικό βήμα για τη διαμόρφωση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας και του τομέα των αλιευτικών προϊόντων κατά τα επόμενα 15 χρόνια. Το νέο στρατηγικό πλαίσιο επικεντρώνεται στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, στη στήριξη της αλιείας μικρής κλίμακας, στην καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών και στην ενίσχυση της διαφάνειας σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, επιδιώκει να αντιμετωπίσει ζητήματα που αφορούν την ιδιοκτησία αλιευτικών σκαφών με σημαία τρίτων χωρών από πολίτες και εταιρείες της ΕΕ.
Η Oceana αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην αναγνώριση ότι η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της αλιείας προϋποθέτει υγιή θαλάσσια οικοσυστήματα και ορθή διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων. Όπως επισημαίνει, η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑλΠ) παρέχει ήδη στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα απαραίτητα εργαλεία για τη διασφάλιση βιώσιμων και νόμιμων αλιευτικών δραστηριοτήτων, με αποτελεσματική εποπτεία και λογοδοσία, συμβάλλοντας παράλληλα στη διαμόρφωση ενός δικαιότερου μέλλοντος για τις αλιευτικές κοινότητες.
Η Εκτελεστική Διευθύντρια και Αντιπρόεδρος της Oceana στην Ευρώπη, Βέρα Κοέλιο, δήλωσε: «Το βιώσιμο μέλλον της ευρωπαϊκής αλιείας και του τομέα των αλιευτικών προϊόντων βασίζεται σε τρεις προϋποθέσεις: υγιή ιχθυαποθέματα, ουσιαστική στήριξη των αλιέων που εφαρμόζουν πρακτικές χαμηλού περιβαλλοντικού αντικτύπου μέσω της επικείμενης Πράξης για τους Ωκεανούς και διαφάνεια στις αλιευτικές δραστηριότητες. Το επόμενο βήμα είναι να μετατραπεί αυτό το Όραμα σε απτά αποτελέσματα, που θα είναι ορατά στους πολίτες και στα οποία θα μπορούν να βασίζονται οι αλιείς».
Ενίσχυση της διαφάνειας και της ενημέρωσης των καταναλωτών
Σε ό,τι αφορά την αλιευτική δραστηριότητα εκτός των υδάτων της ΕΕ, η Oceana επικροτεί τη δέσμευση για μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τους πραγματικούς ιδιοκτήτες των αλιευτικών σκαφών και όσους αποκομίζουν οικονομικά οφέλη από τη δραστηριότητά τους. Η έλλειψη αυτών των πληροφοριών αποτελεί σημαντικό κενό στην προσπάθεια καταπολέμησης της παράνομης αλιείας.
Η έλλειψη διαφάνειας επιτρέπει συχνά σε πολίτες και εταιρείες της ΕΕ να χρησιμοποιούν τις λεγόμενες «σημαίες ευκαιρίας», εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες των μηχανισμών ελέγχου, αποκρύπτοντας το πραγματικό ιδιοκτησιακό καθεστώς των σκαφών και αποφεύγοντας την αποτελεσματική εποπτεία. Για τον λόγο αυτό, η Oceana ζητά να καταστεί υποχρεωτική η συλλογή των σχετικών πληροφοριών και να δημιουργηθεί ενιαίο, δημόσια προσβάσιμο μητρώο σε επίπεδο ΕΕ.
Η Oceana υποστηρίζει επίσης τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους Ευρωπαίους παραγωγούς και την πληρέστερη ενημέρωση των καταναλωτών, με αυστηρές απαιτήσεις διαφάνειας για τη σύνθεση και την προέλευση όλων των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξετάσει την επέκταση της υποχρεωτικής ενημέρωσης των καταναλωτών και στα μεταποιημένα και διατηρημένα προϊόντα αλιείας. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς την προώθηση της βιώσιμης αλιείας και τη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά.
Θετικά αξιολογεί επίσης τη δέσμευση για διασφάλιση της ιχνηλασιμότητας όλων των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας έως το 2029, συμπεριλαμβανομένων των μεταποιημένων και διατηρημένων προϊόντων, καθώς και για την εφαρμογή των ίδιων προτύπων διαφάνειας τόσο στα ευρωπαϊκά όσο και στα εισαγόμενα προϊόντα.
Θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων
Παρά τις θετικές προβλέψεις, η Oceana εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το Όραμα δεν επαναβεβαιώνει ρητά τη δέσμευση της ΕΕ για προστασία του 30% των ευρωπαϊκών θαλασσών έως το 2030, εκ των οποίων το 10% θα πρέπει να τελεί υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Επιπλέον, δεν προωθεί περαιτέρω τη δέσμευση του Σχεδίου Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Θάλασσα, που παρουσιάστηκε το 2023, σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση της αλιείας με τράτες βυθού στις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές της ΕΕ.
Ωστόσο, η Oceana χαιρετίζει την πρόβλεψη για ενσωμάτωση της επέκτασης και της αποτελεσματικής διαχείρισης των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και των περιοχών αποκατάστασης στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
Η ουσιαστική προστασία των περιοχών αυτών, μέσα από μέτρα που αντιμετωπίζουν τις επιζήμιες αλιευτικές δραστηριότητες, μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των ιχθυαποθεμάτων. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια πιο ανθεκτική αλιεία, με χαμηλό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.
Προτεραιότητα στη στήριξη της αλιείας μικρής κλίμακας
Η Oceana χαιρετίζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να στηρίξει τους αλιείς μικρής κλίμακας μέσω της επικείμενης Πράξης για τους Ωκεανούς (Ocean Act). Σύμφωνα με την οργάνωση, η νέα Πράξη θα πρέπει να υποχρεώνει τα κράτη μέλη να καθορίζουν, στο πλαίσιο του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, περιοχές προνομιακής πρόσβασης για τους αλιείς μικρής κλίμακας. Προτεραιότητα θα πρέπει να δίνεται σε όσους εφαρμόζουν πρακτικές χαμηλού περιβαλλοντικού αντικτύπου και συμβάλλουν στην τοπική απασχόληση, τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων και την ευημερία των παράκτιων κοινοτήτων.
Συγκεκριμένα, η Oceana ζητά να δεσμευτεί η παράκτια ζώνη της ΕΕ εντός των 12 ναυτικών μιλίων για αυτές τις μορφές αλιείας, αποκλείοντας καταστροφικές αλιευτικές πρακτικές μεγάλης κλίμακας, όπως η αλιεία με τράτες βυθού.
Καταλήγοντας, η Βέρα Κοέλιο τόνισε: «Το 2040 μπορεί να φαίνεται μακρινό, όμως οι αποφάσεις που θα καθορίσουν την επιτυχία αυτού του Οράματος λαμβάνονται σήμερα. Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική παρέχει ήδη τα εργαλεία για τη βιώσιμη διαχείριση της αλιείας. Προτεραιότητα τώρα είναι η αποτελεσματική εφαρμογή τους: να ακολουθούνται οι επιστημονικές γνωμοδοτήσεις, να αποκατασταθούν τα ιχθυαποθέματα και να διασφαλιστεί ότι οι αλιείς που δραστηριοποιούνται με βιώσιμο τρόπο μπορούν να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις. Από αυτά θα εξαρτηθεί το μέλλον του ευρωπαϊκού αλιευτικού τομέα και των παράκτιων κοινοτήτων που στηρίζονται σε αυτόν».
