Από την Ακρόπολη Στροβόλου μέχρι τη Μαραθάσα και το Παραλίμνι, η Κύπρος τιμά στις 26 Οκτωβρίου τον Άγιο Δημήτριο με πανηγυρικές ακολουθίες, προσκυνήματα και τοπικές εκδηλώσεις. Γύρω από τους ναούς του διασώζονται ιστορίες που συνδέουν τη θρησκευτική γιορτή με την αγροτική ζωή, τις κοινωνικές συνήθειες και τη μνήμη των κατεχόμενων κοινοτήτων.
Στο Παραλίμνι, όπου ο Άγιος Δημήτριος τιμάται ως συμπολιούχος, ο φετινός εορτασμός περιέλαβε Εσπερινό την παραμονή και λιτάνευση της εικόνας στους δρόμους γύρω από τον ναό, με τη συνοδεία προσκόπων. Ανήμερα της γιορτής, της Θείας Λειτουργίας προέστη ο Μητροπολίτης Κωνσταντίας και Αμμοχώστου Βασίλειος.
Στην Ακρόπολη Στροβόλου, η πανήγυρη αποκτά και ιδιαίτερο προσφυγικό συμβολισμό. Στο πλαίσιο των «Δημητρίων 2026», μαζί με ιερά λείψανα και απότμημα λειψάνου του Αγίου Δημητρίου, εκτίθεται για προσκύνηση η εικόνα του από το κατεχόμενο Λεονάρισσο. Η παρουσία της συνδέει τη σημερινή ενοριακή ζωή με τον τόπο καταγωγής των εκτοπισμένων και τη διατήρηση της θρησκευτικής τους κληρονομιάς.
Στον Άγιο Δημήτριο Μαραθάσας, η θρησκευτική πανήγυρη συνδυάζεται με τη γιορτή της κοινότητας. Το φετινό πρόγραμμα προέβλεπε Εσπερινό στις 25 Οκτωβρίου και πανηγυρική Θεία Λειτουργία στις 26 Οκτωβρίου, με προεξάρχοντα τον Μητροπολίτη Μόρφου Νεόφυτο. Παράλληλα, για την παραμονή είχε ανακοινωθεί το Φεστιβάλ Παράδοσης και Πολιτισμού «Τ’ Αη Δημητρίου», με αγγειοπλαστική, παραδοσιακές γεύσεις, μουσική και χορό.
Στην ίδια κοινότητα καταγράφεται ένα ξεχωριστό παλαιό έθιμο: ο πλειστηριασμός της εκκλησιαστικής παραγωγής. Σύμφωνα με τον ερευνητή του Κέντρου Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου, Κωστή Κοκκινόφτα, μετά τη Θεία Λειτουργία της 26ης Οκτωβρίου γινόταν δημόσια πλειοδοσία για την ενοικίαση των ροδιών και των ελιών της εκκλησίας για τη συγκομιδή.
Ο τελάλης στεκόταν στην είσοδο του ναού, υποδείκνυε το δέντρο και οι παρευρισκόμενοι έδιναν τις προσφορές τους, υπολογίζοντας την αξία της παραγωγής. Τα έσοδα προορίζονταν για την ενίσχυση του εκκλησιαστικού ταμείου. Η πρακτική αυτή αποτυπώνει τον δεσμό της γιορτής με την οικονομία και τη συλλογική ζωή του χωριού.
Μια διαφορετική κοινωνική παράδοση συνδέεται με το παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου στα Πάνω Λεύκαρα. Σύμφωνα με τον Δήμο Λευκάρων, την Παρασκευή της Διακαινησίμου οι νέες του χωριού πήγαιναν εκεί με τα λαμπριάτικα φορέματα και τα στολίδια τους, ενώ οι νέοι στέκονταν έξω και τις μετρούσαν. Κάποτε κατέγραφαν τον αριθμό τους στον εξωτερικό τοίχο της εκκλησίας. Το έθιμο συνδεόταν με την πασχαλινή λειτουργία του παρεκκλησιού και όχι με την εορτή της 26ης Οκτωβρίου.
Τον δικό τους τόπο στον χάρτη της λατρείας του Αγίου Δημητρίου έχουν η Αναφωτία, η Βάσα Κελλακίου, η Νικόκλεια και το Παραμάλι, με εκκλησίες αφιερωμένες στη μνήμη του. Στο κατεχόμενο Λεονάρισσο και στην Αφάνεια, οι ναοί του αποτελούν κομμάτι της θρησκευτικής κληρονομιάς των εκτοπισμένων.
Από τις ροδιές της εκκλησίας στη Μαραθάσα μέχρι τα λαμπριάτικα φορέματα στα Λεύκαρα, οι παραδόσεις γύρω από τους ναούς του φωτίζουν διαφορετικές όψεις της κυπριακής ζωής. Και στην Ακρόπολη, η εικόνα από το Λεονάρισσο δίνει στον εορτασμό μια ακόμη διάσταση: το προσκύνημα γίνεται συνάντηση με τη μνήμη του κατεχόμενου χωριού.
(Η συγκέντρωση των στοιχείων έγινε με τη βοήθεια της ΤΝ)
