Στα Κρασοχώρια της Λεμεσού, η βόλτα περνά από τα πέτρινα σπίτια, την Αγία Μαύρη και τα προϊόντα του σταφυλιού.
Στο Κοιλάνι, τα παλιά πιθάρια στις αυλές και τα εργαλεία του κρασιού δείχνουν τη δουλειά που διαμόρφωσε το χωριό. Η αμπελουργία δεν βρίσκεται μόνο έξω από τον οικισμό. Εχει αφήσει ίχνη στα σπίτια, στους αποθηκευτικούς χώρους, στις γεύσεις και στα μουσεία του.
Το χωριό βρίσκεται στα Κρασοχώρια της επαρχίας Λεμεσού, σε υψόμετρο περίπου 820 μέτρων και σε απόσταση γύρω στα 35 χιλιόμετρα από την πόλη. Η επίσκεψη μπορεί να μείνει στον πυρήνα και στην κοντινή Αγία Μαύρη, χωρίς να μετατραπεί σε διαδρομή από οινοποιείο σε οινοποιείο.
Η παραγωγή μέσα στην αυλή
Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική περιλαμβάνει σπίτια με στέγες από κεραμίδια ή επίπεδα δώματα, καμάρες, ανώγεια και πελεκητά ασβεστολιθικά πλαίσια. Οι μορφές αυτές σχετίζονται με τον τρόπο που οργανωνόταν η κατοίκηση και η εργασία σε έναν αμπελουργικό τόπο.
Σε αυλές διατηρούνται μεγάλα πήλινα πιθάρια. Κάποια σπίτια κρατούν και εξοπλισμό για την οινοποίηση ή την απόσταξη της ζιβανίας. Τα αντικείμενα αυτά δεν ήταν αρχικά διακοσμητικά· εξυπηρετούσαν την αποθήκευση και την επεξεργασία προϊόντων που έδιναν εισόδημα στο νοικοκυριό.
Στον περίπατο, τα πιθάρια και οι βοηθητικοί χώροι θυμίζουν ότι το σπίτι συμμετείχε στην παραγωγή. Κάθε στάδιο, από την επεξεργασία του σταφυλιού έως την αποθήκευση, χρειαζόταν τον δικό του εξοπλισμό και χώρο.
Η Αγία Μαύρη και ο πλάτανος
Κοντά στο χωριό βρίσκεται το παρεκκλήσι της Αγίας Μαύρης, με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και τοιχογραφίες. Στον χώρο δεσπόζει μεγάλος πλάτανος, από τα γνωστά φυσικά σημεία της περιοχής. Η στάση συνδυάζει ένα εκκλησιαστικό μνημείο με το άμεσο περιβάλλον του.
Ο ναός δεν χρειάζεται να παρουσιαστεί μόνο ως συμπλήρωμα μιας γαστρονομικής εξόδου. Αποτελεί ξεχωριστό κομμάτι της τοπικής ιστορίας, όπως και οι άλλες εκκλησίες του Κοιλανίου. Η αμπελουργία, η λατρεία και η καθημερινή ζωή συναντιούνται στον ίδιο μικρό γεωγραφικό χώρο.
Τι έδινε το σταφύλι πέρα από το κρασί
Το Κοιλάνι συνδέεται με το κρασί και τα παράγωγα του σταφυλιού, αλλά και με αρκατένα και γλυτζιστά. Τα αρκατένα ανήκουν στην οικογένεια των ψωμιών και παξιμαδιών με ιδιαίτερη ζύμωση, ενώ τα γλυτζιστά είναι γλυκό παρασκεύασμα που συμπληρώνει την τοπική γαστρονομική εικόνα.
Τα προϊόντα αυτά εξηγούν γιατί μια επίσκεψη σε αμπελουργικό χωριό μπορεί να ενδιαφέρει και κάποιον που δεν πίνει κρασί. Η αξιοποίηση της σοδειάς και οι παρασκευές του φούρνου αποτελούν διαφορετικές πλευρές της ίδιας οικιακής και παραγωγικής ιστορίας.
Μια περιήγηση με συγκεκριμένο θέμα
Στα σημεία ενδιαφέροντος περιλαμβάνονται το αμπελουργικό και το εκκλησιαστικό μουσείο, ο ελιόμυλος και τα οινοποιεία. Η λειτουργία κάθε χώρου είναι ξεχωριστή· δεν υπάρχει κοινό εισιτήριο ή ένα ωράριο που να καλύπτει όλο το χωριό.
Για μια πρώτη γνωριμία, ο παλιός πυρήνας και η Αγία Μαύρη δίνουν μια σαφή διαδρομή. Μια επόμενη επίσκεψη μπορεί να αφιερωθεί στην παραγωγή, με περισσότερο χρόνο για τα εργαλεία, τις ποικιλίες και τις παρασκευές του Κοιλανίου.
