Η σιδηροδρομική γραμμή συνέδεε τα μεταλλεία με το Βασιλικό. Πίσω από τη μηχανή βρίσκεται μια ιστορία εξόρυξης και εξαγωγών.
Το τρένο της Καλαβασού μετέφερε μετάλλευμα. Η γραμμή συνέδεε τη μεταλλευτική περιοχή με το Βασιλικό, όπου η παραγωγή έφτανε στην ακτή για επεξεργασία και φόρτωση. Η διαδρομή του ακολουθούσε τις ανάγκες μιας βιομηχανίας που άλλαξε την οικονομική ζωή της περιοχής για δεκαετίες.
Η παλιά πετρελαιοκίνητη μηχανή θυμίζει ότι η σιδηροδρομική ιστορία της Κύπρου δεν περιορίστηκε στο επιβατικό τρένο. Υπήρξαν και μικρότερα δίκτυα, οργανωμένα γύρω από τα μεταλλεία και τη μεταφορά βαριών φορτίων.
Από τις έρευνες στην παραγωγή
Το νεότερο ενδιαφέρον για τα κοιτάσματα της Καλαβασού άρχισε το 1927. Η πρώτη έρευνα εντόπισε αποθέματα που δεν κρίθηκαν τότε οικονομικά εκμεταλλεύσιμα και η σχετική άδεια ανεστάλη το 1932. Η συστηματικότερη έρευνα ξανάρχισε το 1935.
Η παραγωγή ξεκίνησε το 1937 και συνεχίστηκε, με επιμέρους μεταβολές και διακοπές στα μεταλλεία, έως το 1978. Στο διάστημα αυτό εξορύχθηκαν συνολικά περίπου 5,5 εκατομμύρια τόνοι μεταλλεύματος. Οι εξαγωγές ξεπέρασαν τα τρία εκατομμύρια τόνους.
Πλατειές, Πέτρα, Μαύρη Συκιά, Λαντάρια και Μαυρίδια ήταν τα πέντε μεταλλεία της περιοχής. Το μεγαλύτερο σε αποθέματα και παραγωγή χαλκούχων μεταλλευμάτων ήταν εκείνο στα Μαυρίδια, όπου η εξόρυξη είχε αρχίσει από το 1937.
Μια καταγραφή από το 1959
Το καλοκαίρι του 1959 ο Ι. Κ. Χάτσινσον συνάντησε τη γραμμή σε λειτουργία και περιέγραψε αργότερα τη διαδρομή προς το Βασιλικό. Η μαρτυρία του δημοσιεύτηκε το 1968 στο περιοδικό της βρετανικής εταιρείας σιδηροδρόμων στενής γραμμής.
Η περιγραφή αναφέρεται σε στενή γραμμή, απότομες κλίσεις και κλειστές στροφές. Πρόκειται για στοιχεία ενός δικτύου φτιαγμένου να εξυπηρετεί το ανάγλυφο και τη μεταλλευτική παραγωγή, με διαφορετικές απαιτήσεις από έναν δρόμο επιβατικών μετακινήσεων.
Στο Βασιλικό η μεταφορά ολοκληρωνόταν με τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας και φόρτωσης. Το χωριό, τα κοιτάσματα, η γραμμή και το λιμάνι αποτελούσαν έτσι μέρη της ίδιας παραγωγικής αλυσίδας. Η μηχανή που διασώζεται επιτρέπει να ξεκινήσει κανείς από ένα χειροπιαστό αντικείμενο και να ακολουθήσει αυτή τη διαδρομή προς τα πίσω.
