Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση κρατικής δασικής γης εγείρει Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την περίοδο 2018–2024, η οποία αποκαλύπτει εκτεταμένες παρατυπίες, σημαντικές καθυστερήσεις στην είσπραξη εσόδων εκατομμυρίων ευρώ και ανεπαρκείς διαδικασίες προστασίας σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές Natura 2000.
Σύμφωνα με την έκθεση, το Τμήμα Δασών προχώρησε σε διπλασιασμό μίσθωσης κρατικής γης από 20.000 σε 40.000 τετραγωνικά μέτρα, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε συμπληρωματική αίτηση ή τεκμηρίωση, την ώρα που €1,3 εκατομμύρια σε οφειλόμενα έσοδα παραμένουν ανείσπρακτα.
Η υπόθεση του Adventure Park στη Φοινί
Ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου χαρακτηρίζει την υπόθεση του Adventure Park στη Φοινί ως ιδιαίτερα ανησυχητική. Παρότι η εταιρεία είχε αιτηθεί μίσθωση 20.000 τ.μ., το τελικό συμβόλαιο αφορούσε 40.000 τ.μ., χωρίς να εντοπιστεί οποιοδήποτε έγγραφο που να αιτιολογεί τη διαφορά.
Επιπλέον, ενώ υπήρχε υποχρέωση άμεσης ανέγερσης εγκαταστάσεων από το 2015, ο μισθωτής υπέβαλε σχετική αίτηση μόλις το 2023, χωρίς το Τμήμα να αντιδράσει έγκαιρα.
Αγνόηση προστατευόμενου είδους στο Μαχαιρά
Στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Μαχαιρά, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε ότι, κατά τη διαδικασία μίσθωσης γης σε σύνδεσμο, αγνοήθηκε η παρουσία του προστατευόμενου κυπριακού δενδρόφιδου (Natrix natrix cypriaca). Παρότι το ίδιο το Τμήμα Δασών είχε ανακοινώσει την ύπαρξη του πληθυσμού, η σχετική περιβαλλοντική μελέτη δεν περιλάμβανε καμία αναφορά στο είδος.
€1,3 εκατ. ανείσπρακτα και χαμένη δικαστική μάχη
Τα οικονομικά στοιχεία προκαλούν έντονο προβληματισμό. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2024, τα ληξιπρόθεσμα έσοδα ανέρχονταν σε €1,3 εκατομμύρια, εκ των οποίων το €1 εκατ. αφορά μακροχρόνιες μισθώσεις κρατικής δασικής γης.
Ιδιαίτερο πλήγμα για τη Δημοκρατία αποτέλεσε η απώλεια δικαστικής υπόθεσης ύψους €917.395 από ξενοδοχείο στο Τρόοδος, καθώς το κράτος δεν κατάφερε να αποδείξει τη νομιμότητα των αναθεωρήσεων ενοικίων. Παράλληλα, σε συμβόλαια στην Αγία Νάπα εντοπίστηκαν καθυστερήσεις και νομικά κενά λόγω παρωχημένων όρων, με αποτέλεσμα απώλεια εσόδων.
Παραβάσεις σε παραλίες και χώρους αναψυχής
Η έκθεση καταγράφει επίσης σειρά παραβάσεων:
- Ναυτικοί όμιλοι (Λεμεσός και Αμμόχωστος): Παράνομες κατασκευές και υπεκμισθώσεις για λειτουργία καφετεριών χωρίς άδεια.
- Αγία Νάπα / Παραλίμνι: Παρεμβάσεις ξενοδοχείων εντός δασικής ζώνης. Σε μία περίπτωση, προσπάθεια ανταλλαγής γης κατέληξε σε παραχώρηση λανθασμένου τεμαχίου «εκ παραδρομής».
- Πλατανιάς: Ο χώρος κατασκήνωσης εμφανίζει μόνιμες τροχοβίλες και περιφράξεις που αλλοιώνουν το περιβάλλον, με το Τμήμα να σχεδιάζει πλέον κλείσιμο και ανασχεδιασμό του χώρου.
Παράλληλα, εντοπίζονται κενά στον έλεγχο προσωπικού, με 44 εργαζόμενους να παρουσιάζουν ελλείψεις στις ώρες εργασίας και σοβαρές αδυναμίες στην καταγραφή παρουσιών, ιδιαίτερα στον Δασικό Σταθμό Λυθροδόντα και τη Μονάδα Αεροπυρόσβεσης.
Η απάντηση του Τμήματος Δασών
Σε εκτενή απάντησή του, το Τμήμα Δασών αποδέχεται τη συντριπτική πλειοψηφία των εισηγήσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, αποδίδοντας ωστόσο τα προβλήματα σε υποστελέχωση και γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες.
Όσον αφορά τη διασταύρωση στοιχείων με το Κτηματολόγιο, το Τμήμα δηλώνει απαισιόδοξο ως προς την τήρηση χρονοδιαγραμμάτων, επικαλούμενο έλλειψη προσωπικού και φόρτο εργασίας. Παράλληλα, αμφισβητεί ορισμένα γραφήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας σχετικά με τις άδειες καυσόξυλων, κάνοντας λόγο για πιθανή σύγχυση δεδομένων.
Μεταξύ των μέτρων που ανακοινώθηκαν περιλαμβάνονται:
- διορισμός 36 νέων επιθεωρητών εμπορίου,
- τροποποίηση αιτήσεων ώστε να ελέγχεται ποινικό μητρώο για δασικά αδικήματα,
- δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων.
Για τη Φοινί, το Τμήμα παραδέχεται ξεκάθαρα ότι δεν υπάρχουν πρακτικά που να εξηγούν τον διπλασιασμό της έκτασης, θέτοντας ωστόσο τελεσίγραφο: εάν δεν εξασφαλιστεί πολεοδομική άδεια, η μίσθωση θα τερματιστεί.
Τέλος, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά στις εργασίες ανακαίνισης των γραφείων του Διευθυντή χωρίς επίβλεψη του Τμήματος Δημοσίων Έργων, με το Τμήμα Δασών να καταγγέλλει έλλειψη συνεργασίας μεταξύ κρατικών υπηρεσιών, ακόμη και για έργα μεγάλης σημασίας.
Η έκθεση φωτίζει μια σειρά χρόνιων παθογενειών στη διαχείριση κρατικής γης και αναδεικνύει την ανάγκη για διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστικό έλεγχο, ιδιαίτερα όταν διακυβεύονται δημόσιοι πόροι και προστατευόμενα οικοσυστήματα.
Κατερίνα Χριστοφή