Στα όρια του παλιού μεταλλείου, ο Βοτανικός Κήπος Τροόδους συνδέει την εκδρομή με τα φυτά, την έρευνα και την αποκατάσταση της γης.
Εκεί όπου η ιστορία του τόπου συνδέθηκε με την εξόρυξη αμιάντου, ένα τμήμα της γης αφιερώθηκε στα φυτά. Ο Βοτανικός Κήπος Τροόδους «Α. Γ. Λεβέντης» βρίσκεται μέσα στα όρια του παλιού μεταλλείου Αμιάντου, σε υψόμετρο περίπου 1.400 μέτρων.
Η θέση του εξηγεί γιατί η επίσκεψη έχει ενδιαφέρον πέρα από μια συλλογή φυτεύσεων. Ο κήπος αποτελεί μέρος της προσπάθειας αποκατάστασης της περιοχής και συγχρόνως χώρο γνωριμίας με τη βοτανική κληρονομιά της Κύπρου, με έμφαση στο Τρόοδος.
Από το μεταλλείο στη συλλογή φυτών
Το Τμήμα Δασών άρχισε τη δημιουργία του κήπου το 2004, με οικονομική συμβολή του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη και κρατική χρηματοδότηση. Η εργασία αφορά ένα τοπίο που είχε ήδη αλλάξει έντονα από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Η έννοια της αποκατάστασης εδώ έχει πρακτικό περιεχόμενο: διαμορφωμένοι χώροι, φυτεύσεις, διαδρομές και εκπαίδευση δίνουν νέα χρήση σε μέρος της παλιάς μεταλλευτικής έκτασης. Ο κήπος δεν ταυτίζεται με ολόκληρο το μεταλλείο ούτε παρουσιάζεται ως αναπαράσταση ενός ανέγγιχτου φυσικού τοπίου.
Βρίσκεται στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Τροόδους και στην περιοχή του δικτύου Natura 2000. Η προστασία φυτών και η ενημέρωση του επισκέπτη αποτελούν βασικούς σκοπούς του, μαζί με την έρευνα και την αναψυχή.
Φυτά οργανωμένα σε ενότητες
Οι συλλογές περιλαμβάνουν ενδημικά φυτά, αρωματικά είδη, παραδοσιακά φυτά κήπου και γεωργικά φυτά. Υπάρχουν επίσης τμήματα παρόχθιας βλάστησης και οπωρώνας. Η οργάνωση σε ενότητες βοηθά να καταλάβει κανείς ότι διαφορετικά φυτά συνδέονται με διαφορετικά περιβάλλοντα και ανθρώπινες χρήσεις.
Η λέξη «ενδημικό» έχει συγκεκριμένη σημασία: αφορά ένα είδος με περιορισμένη φυσική εξάπλωση σε ορισμένο τόπο. Δεν σημαίνει απλώς ένα φυτό που συναντάμε συχνά στην Κύπρο. Αυτή η διάκριση είναι από τις χρήσιμες αφετηρίες μιας επίσκεψης στον κήπο.
Το κέντρο επισκεπτών και το βοτανολόγιο συμπληρώνουν την υπαίθρια διαδρομή. Τα φυτικά δείγματα επιτρέπουν την παρατήρηση μορφών και χαρακτηριστικών που δεν είναι πάντοτε διαθέσιμα στα ζωντανά φυτά την ίδια εποχή.
Μια επίσκεψη και τον Νοέμβριο
Ο κήπος δεν προσφέρει την ίδια εικόνα όλες τις εποχές. Μια φθινοπωρινή επίσκεψη δεν πρέπει να βασίζεται στην υπόσχεση ότι όλα τα είδη θα βρίσκονται σε ανθοφορία. Φύλλα, καρποί, σπόροι και μορφές βλάστησης μπορούν να αποτελέσουν διαφορετικές αφορμές παρατήρησης.
Η διαδρομή μπορεί να κρατήσει μικρότερο ρυθμό από μια οργανωμένη ορεινή πεζοπορία. Οι επιμέρους ενότητες, οι πινακίδες και το βοτανολόγιο επιτρέπουν να σταθεί κανείς σε ένα θέμα, αντί να προσπαθήσει να αναγνωρίσει όλα τα φυτά σε μία επίσκεψη.
Στις υποδομές περιλαμβάνονται χώροι στάθμευσης και υγιεινής, καθώς και υπαίθριος χώρος εκπαίδευσης. Η ουσιαστική προετοιμασία για μια τέτοια έξοδο είναι να αποφασίσει κανείς τι θέλει να δει: τη χλωρίδα του Τροόδους, τις χρήσεις των φυτών ή τον τρόπο με τον οποίο μετασχηματίζεται μια παλιά μεταλλευτική περιοχή.
