Μια εμπορική σχολή που άνοιξε το 1912 εξηγεί μια διαφορετική πλευρά της Μαραθάσας, πέρα από τους εκδρομικούς χάρτες.
Τριάντα επτά μαθητές πέρασαν την πόρτα της Εμπορικής Σχολής Μιτσή στη Λεμύθου την 1η Οκτωβρίου 1912. Επτά από αυτούς έμεναν στο οικοτροφείο της. Για παιδιά που ζούσαν σε απομακρυσμένα χωριά, το σχολείο έφερνε τη δυνατότητα μιας διαφορετικής επαγγελματικής ζωής πιο κοντά στο σπίτι.
Η ιστορία αυτή παραμένει ένας καλός τρόπος να γνωρίσει κανείς τη Λεμύθου. Το χωριό βρίσκεται στη Μαραθάσα, σε υψόμετρο περίπου 1.200 μέτρων, κοντά στον Πρόδρομο. Το τοπίο εξηγεί τη θέση του στον ορεινό χάρτη. Η σχολή εξηγεί τους δεσμούς του με ανθρώπους που έφυγαν, σπούδασαν και εργάστηκαν αλλού.
Η απόφαση του Δημοσθένη Μιτσή
Ο ιδρυτής Δημοσθένης Μιτσής επέμεινε να δημιουργήσει το εκπαιδευτήριο στη γενέτειρά του, παρότι δέχθηκε εισηγήσεις για μια πιο κεντρική τοποθεσία. Στόχος του ήταν να αποκτήσουν οι νέοι της ορεινής περιοχής εφόδια που θα τους επέτρεπαν να αναζητήσουν καλύτερους όρους εργασίας.
Το αρχικό πρόγραμμα είχε εμπορική κατεύθυνση. Αγγλικά, λογιστική και εμπορική αλληλογραφία συνέδεαν τη μάθηση με συγκεκριμένες επαγγελματικές ανάγκες. Πρώτος διευθυντής ανέλαβε ο ποιητής και εκπαιδευτικός Δημήτρης Λιπέρτης. Η σύνδεση γραμμάτων και πρακτικής εκπαίδευσης υπήρχε, επομένως, από την αρχή.
Η γεωγραφία έθετε πραγματικά εμπόδια. Το οικοτροφείο βοηθούσε παιδιά από μακρινότερες περιοχές, ενώ άλλοι μαθητές διέμεναν σε σπίτια του χωριού ή μετακινούνταν από γειτονικές κοινότητες. Η απόσταση από τις πόλεις αποτελούσε μέρος της καθημερινής σχολικής ζωής.
Ενα σχολείο που συνέχισε να αλλάζει
Η σχολή δεν έμεινε με το πρόγραμμα του 1912. Η λειτουργία της εξελίχθηκε μέσα στον χρόνο και το 1959 άρχισε να δέχεται και μαθήτριες. Από τη σχολική χρονιά 1970–1971 ακολούθησε πλήρως την εκπαιδευτική πολιτική του Υπουργείου Παιδείας.
Σήμερα εξακολουθεί να λειτουργεί στη Λεμύθου. Η παρουσία μαθητών και εκπαιδευτικών διαφοροποιεί την ιστορία του κτιρίου από εκείνη ενός σχολείου που έκλεισε και μετατράπηκε σε έκθεμα. Πρόκειται για ενεργό εκπαιδευτικό χώρο, με δικό του καθημερινό πρόγραμμα, και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αξιοθέατο ελεύθερης περιήγησης.
Μια διαφορετική στάση στη Μαραθάσα
Στη Λεμύθου η βόλτα μπορεί να αποκτήσει ένα συγκεκριμένο θέμα: πώς οργανώθηκε η εκπαίδευση σε ένα ορεινό χωριό, όταν η μετακίνηση και η διαμονή μακριά από την οικογένεια αποτελούσαν σοβαρά ζητήματα για έναν μαθητή.
Η περιοχή συνδέεται και με τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία, μέσα από το Παράκεντρο, που ίδρυσαν ο συνθέτης Κώστας Κακογιάννης και ο στιχουργός Πάμπος Κουζάλης. Η παρουσία ενός σχολείου με ιστορία μεγαλύτερη του αιώνα και ενός νεότερου πολιτιστικού χώρου δίνει δύο διαφορετικές αφετηρίες για να διαβάσει κανείς το ίδιο χωριό.
