Δυτικά του Ομόδους, στην τοποθεσία «Πέντε Λιθάρια», περίπου τρία χιλιόμετρα έξω από το χωριό, στέκει ένα μικρό εκκλησάκι που μοιάζει να έχει ξεχαστεί από τον χρόνο. Το εξωκλήσι του Αποστόλου Φιλίππου είναι το αρχαιότερο από τα εξωκλήσια του Ομόδους και, μέσα στην ησυχία του τοπίου, δίνει την αίσθηση ενός μοναχικού προσκυνητή που στέκει εκεί ακούραστα, αιώνες τώρα.
Δεν είναι ένα εκκλησάκι που συναντά κανείς τυχαία στον δρόμο του. Για να φτάσει κανείς κοντά του, αφήνει πίσω το χωριό και μαζί του τον θόρυβο και την καθημερινότητα. Εκεί, ανάμεσα στο κυπριακό τοπίο, το μικρό ξωκλήσι στέκει σιωπηλό, σαν να φυλάει μόνο του τις μνήμες μιας άλλης εποχής.
Η ιστορία του χάνεται βαθιά μέσα στους αιώνες. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, στον ίδιο χώρο ίσως υπήρχε στα αρχαία χρόνια βωμός αφιερωμένος στον θεό Απόλλωνα. Την υπόθεση αυτή ενισχύει και η παρουσία, ακριβώς δίπλα στο εξωκλήσι, μιας επιβλητικής αιωνόβιας δάφνης. Το δέντρο, με περίμετρο περίπου οκτώ μέτρα και ύψος που φτάνει τα δεκαεπτά, στέκει σαν ζωντανός μάρτυρας του χρόνου. Η ηλικία του υπολογίζεται σε αρκετούς αιώνες.
Κάτω από τη σκιά της δάφνης, το παρελθόν μοιάζει να γίνεται πιο κοντινό.
Στο εξωκλήσι βρίσκονταν κάποτε τρεις παλιές εικόνες – του Χριστού, του Αποστόλου Φιλίππου και της Παναγίας της Ζαλιθαριώτισσας. Σήμερα οι εικόνες αυτές φυλάσσονται στο Μουσείο Βυζαντινών Εικόνων της Μονής του Τιμίου Σταυρού, μακριά από το μικρό εκκλησάκι που τις φιλοξένησε για χρόνια.
Το ξωκλήσι ανακαινίστηκε το 1773 από τον Μητροπολίτη Πάφου Πανάρετο, ενώ νέα επισκευή πραγματοποιήθηκε το 1851. Οι παρεμβάσεις αυτές κράτησαν όρθιο το μικρό μνημείο, ώστε να συνεχίσει να υπάρχει μέσα στο τοπίο και στη μνήμη των ανθρώπων.
Τα τελευταία χρόνια έγιναν και νέες εργασίες συντήρησης με δαπάνες του Τμήματος Αρχαιοτήτων, ενώ το εξωκλήσι βρίσκεται πλέον μόνιμα υπό την προστασία του.
Κι όμως, παρά την ιστορία του, παραμένει ένα μοναχικό εκκλησάκι.
Τις περισσότερες ημέρες του χρόνου, η σιωπή είναι ο πιο σταθερός του σύντροφος. Δεν έχει γύρω του σπίτια, δρόμους και την κίνηση ενός χωριού. Έχει τη φύση, τον αέρα, τη δάφνη και τις πέτρες. Και αυτή ακριβώς η μοναχικότητά του είναι που του χαρίζει μια ξεχωριστή γοητεία. Σαν να στέκει εκεί όχι μόνο για να θυμίζει την πίστη των ανθρώπων, αλλά και για να κρατά ζωντανή μια μικρή, ξεχασμένη σελίδα της ιστορίας του Ομόδους.
Μια φορά τον χρόνο, όμως, η σιωπή σπάει.
Στις 14 Νοεμβρίου, ημέρα της μνήμης του Αποστόλου Φιλίππου, το μικρό και μοναχικό εξωκλήσι γεμίζει ζωή. Η Θεία Λειτουργία συγκεντρώνει εκατοντάδες πιστούς, οι οποίοι ανηφορίζουν μέχρι τα «Πέντε Λιθάρια» για να τιμήσουν τον Απόστολο.
Για λίγες ώρες, το εκκλησάκι που τον περισσότερο καιρό στέκει μόνο του μέσα στο τοπίο δεν είναι πια μοναχικό.
Γεμίζει φωνές, προσευχές και ανθρώπους.
Και όταν οι πιστοί φύγουν, η ησυχία επιστρέφει ξανά. Η δάφνη μένει στη θέση της, ο αέρας περνά ανάμεσα στα κλαδιά της και το μικρό εξωκλήσι συνεχίζει να στέκει εκεί, μόνο του, όπως στέκει εδώ και αιώνες.
Σαν ένας σιωπηλός φύλακας της μνήμης του Ομόδους.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες και φωτογραφίες του Κ.Σ. Ομόδους
