Κανακαριά, τα ψηφιδωτά που γύρισαν

Share post:

Στη Λυθράγκωμη της Καρπασίας, ένας ναός κρατά την ιστορία μιας μεγάλης λεηλασίας. Τα σπαράγματα του 6ου αιώνα επέστρεψαν με διαδοχικές διεκδικήσεις.

Αποσπάστηκαν από τον τοίχο, μεταφέρθηκαν στο εξωτερικό και εμφανίστηκαν στην αγορά τέχνης. Τα ψηφιδωτά της Παναγίας Κανακαριάς στη Λυθράγκωμη της Καρπασίας είναι μια από τις γνωστότερες περιπτώσεις λεηλασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου.

Η ιστορία τους αρχίζει πολλούς αιώνες νωρίτερα. Πρόκειται για έργα του 6ου αιώνα, από τα σπάνια σωζόμενα παραδείγματα πρωτοχριστιανικής ψηφιδωτής διακόσμησης.

Η παράσταση στην αψίδα

Στο κέντρο βρισκόταν η Θεοτόκος με τον Χριστό στα γόνατα, μέσα σε φωτεινή δόξα. Δύο αρχάγγελοι και φοινικόδεντρα πλαισίωναν την παράσταση, ενώ μια διακοσμητική ζώνη περιλάμβανε μετάλλια με τους αποστόλους.

Η αψίδα συνέδεε τις μορφές σε ένα σύνολο. Με την απόσπασή τους, τα τμήματα μετατράπηκαν σε χωριστά αντικείμενα, αποκομμένα από τη θέση για την οποία είχαν κατασκευαστεί.

Η λεηλασία και η επιστροφή

Τα ψηφιδωτά αφαιρέθηκαν το 1978–1979 και μεταφέρθηκαν στη Γερμανία. Τμήματά τους πουλήθηκαν και η αναζήτησή τους οδήγησε σε διαδοχικούς εντοπισμούς και δικαστικές διεκδικήσεις.

Το 1983 επέστρεψαν τα μετάλλια των αποστόλων Λουκά και Βαρθολομαίου. Τέσσερα άλλα σπαράγματα εντοπίστηκαν το 1988 στην Ινδιανάπολη, στην κατοχή της εμπόρου τέχνης Πεγκ Γκόλντμπεργκ. Μετά τον δικαστικό αγώνα της Εκκλησίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, επέστρεψαν το 1991.

Στις 18 Μαρτίου 2013, το Εφετείο του Μονάχου αποφάσισε την επιστροφή 173 εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν συληθεί από την κατεχόμενη Κύπρο. Στα αντικείμενα της υπόθεσης περιλαμβανόταν και το ψηφιδωτό του Αποστόλου Θωμά από την Κανακαριά.

Ο ναός και τα ίχνη του

Η εκκλησία έχει περάσει από διαφορετικές οικοδομικές φάσεις, με μεταγενέστερες προσθήκες στον αρχικό της πυρήνα.

Ο επαναπατρισμός έφερε σπαράγματα της σύνθεσης στο Βυζαντινό Μουσείο του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στη Λευκωσία. Ο τόπος προέλευσής τους παραμένει η Κανακαριά, στην κατεχόμενη Λυθράγκωμη.

Related articles

Τόμσον, η Κύπρος στον φακό του 1878

Πόλεις, χωριά και άνθρωποι στο φωτογραφικό ταξίδι του John Thomson. Οι εικόνες του διατηρούν μια Κύπρο που περνούσε σε νέα διοίκηση.

Ρεβίθια, από την κατσαρόλα στον μεζέ

Με ταχίνι, με σπανάχι ή στον φούρνο. Το ίδιο όσπριο αλλάζει μορφή στο κυπριακό τραπέζι, από ζεστό φαγητό μέχρι ορεκτικό.

Διαμονή στην Πάφο, κοντά στις βόλτες

Η παραλιακή ζώνη, το λιμάνι και η παλιά πόλη δίνουν διαφορετικό χαρακτήρα στη διαμονή. Η γειτονιά καθορίζει ποιες μετακινήσεις γίνονται με τα πόδια.

Εννέα μουσικές εικόνες, αμέτρητες συγκινήσεις

Τυχεροί όσοι είχαν την ευκαιρία την περασμένη βδομάδα να παρακολουθήσουν τις «9 Μουσικές Εικόνες» της «Διάστασης» σε Λεμεσό...

Στο δάσος, με στίγμα στο κινητό

Το Τμήμα Δασών καλεί τους επισκέπτες να κρατούν το σημείο στάθμευσης και να μένουν σε γνώριμες διαδρομές. Τι κάνουν αν χάσουν τον προσανατολισμό τους.

Ορόκλινη, η βόλτα πάνω από τον κόλπο

Μονοπάτια στις πλαγιές, παλιά λατομεία και ο Προφήτης Ηλίας στο ύψωμα. Μια διαφορετική πλευρά της κοινότητας, πέρα από την παραλιακή ζώνη.

Εσύ έμαθες για τα 8+1 Χριστουγεννιάτικα Χωριά της Κύπρου; Πάρε μολύβι και χαρτί και ετοίμασε βαλίτσες!

Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν και εννέα πανέμορφα χωριά της Κύπρου ετοιμάζονται να γίνουν οι πιο γιορτινοί προορισμοί της σεζόν!...

Μια νύχτα στη Βάβλα

Πέτρινα σπίτια, αυλές και μικρά καταλύματα στην ορεινή Λάρνακα. Η Βάβλα ως βάση για μια διαμονή που δεν τελειώνει με την απογευματινή επιστροφή.