Το χωριό του Μακαρίου, οι αμπελιές και το Βουνί της Παναγιάς δίνουν διαφορετικές αφετηρίες για μια ημέρα στην ορεινή Πάφο.
Στην Παναγιά της Πάφου η βόλτα μπορεί να αρχίσει από την πλατεία και να συνεχιστεί σε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις: προς την ιστορία του Μακαρίου ή προς το Βουνί της Παναγιάς. Το χωριό βρίσκεται περίπου 33 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της πόλης, σε υψόμετρο γύρω στα 850 μέτρα.
Η θέση του συνδέεται με το Δάσος Πάφου και με μια αγροτική περιοχή όπου καλλιεργούνται αμπέλια, οπωροφόρα, όσπρια, αμυγδαλιές και ελιές. Η επίσκεψη δεν αφορά μόνο έναν ναό ή ένα μεμονωμένο μνημείο, αλλά έναν οικισμό με διαφορετικές διαδρομές μέσα και γύρω του.
Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Μακάριος
Η Παναγιά είναι η γενέτειρα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το οικογενειακό του σπίτι αποτελεί έναν από τους χώρους μνήμης του χωριού. Υπάρχει επίσης το μουσείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄.
Οι δύο χώροι έχουν διαφορετικό χαρακτήρα: ο ένας συνδέεται με την οικογενειακή αφετηρία του, ο άλλος με τη δημόσια μνήμη και την παρουσίασή της. Η επίσκεψη στην Παναγιά επιτρέπει να τοποθετηθεί αυτή η ιστορία στον τόπο από όπου ξεκίνησε.
Από την πλατεία προς το Βουνί
Το μονοπάτι Βουνί της Παναγιάς ξεκινά από την πλατεία και η επίσημη τουριστική περιγραφή υπολογίζει περίπου τρεις ώρες για την ολοκλήρωσή του. Είναι μια ξεχωριστή δραστηριότητα, που χρειάζεται περισσότερο χρόνο από έναν περίπατο μέσα στα στενά.
Στη γύρω περιοχή βρίσκονται οινοποιεία, η Αγία Μονή και η Μονή Χρυσορρογιάτισσας. Το όνομα του χωριού συνδέεται με την Παναγία, ενώ η άποψη ότι στα χρόνια της Φραγκοκρατίας ήταν το φέουδο «Casal Nostra Donna» παραμένει ιστορική εκδοχή, όχι βέβαιη ταύτιση.
Η πρόσβαση από την πόλη της Πάφου γίνεται μέσω του Α6 και κατόπιν του Ε606. Οσοι θέλουν να περπατήσουν το μονοπάτι και να επισκεφθούν μουσειακούς χώρους χρειάζονται διαφορετικό πρόγραμμα από μια σύντομη στάση στην πλατεία: η ίδια η τρίωρη πεζοπορία καταλαμβάνει σημαντικό μέρος της ημέρας.
