Ήξερες ότι κάποτε… κατά τη διάρκεια της Λαμπρής, η σούσα, η κούνια δηλαδή, δεν ήταν απλώς ένα παιχνίδι και ότι αποτελούσε ένα από τα πιο σημαντικά πασχαλινά έθιμα της εποχής;
Ιδιαίτερα την Κυριακή – αλλά και τη Δευτέρα – του Πάσχα, κυρίως κοπέλες, μαζεύονταν, έστηναν τις κούνιες και κουνιόντουσαν τραγουδώντας… γεμίζοντας τον τόπο με φωνές, γέλια και μπόλικες μουσικές.
Ουσιαστικά η σούσα φτιαχνόταν με δυο σχοινιά δεμένα γερά σε κλαδιά δένδρων, ή στον λεγόμενο τέρτζελο, που στηριζόταν στην καμάρα ενός σπιτιού. Κι ανάμεσά τους… ένα απλό ξύλο. Αρκετό… για να ταξιδέψει έναν άνθρωπο στον κόσμο της χαράς και της απλότητας!
Συνήθως, δύο στεκόντουσαν στην άκρη, και δύο άλλες καθόντουσαν στο κέντρο. Και με δύναμη έσπρωχναν… και «κοττούσαν» τη σούσα, για να φτάσει όσο πιο ψηλά γινόταν.
Η σούσα… εκείνη την εποχή, δεν ήταν απλώς ένα πασχαλινό παιχνίδι.
Ήταν παράδοση. Μια παράδοση… που ακόμη ψιθυρίζει στις μνήμες της Κύπρου μας.
Το συγκεκριμένο έθιμο-παιχνίδι συνοδευόταν συχνά με παραδοσιακά τραγούδια όπως:
«Επήασιν οι Σήκωσες τζι ήρταν οι Τυρινάες
Τζι ήρτεν η Σαρακοστή με τις εφτά εφτομάες.
Σιλλια καλωσορίσετε, πόψε στην συντροφκιάν μας
Τζι αννοίξετε, κατά Θεόν τα φύλλα της καρκιάς μας.
Καλώς ήρταμεν τζιαι ήβραμεν τα σπίθκιθκια τα μιάλα
Τζι απου να τρέσιει πόσσω τους, το μέλιν τζιαι το γάλαν.
Το στόμαν που τραούδησεν να το παραγρουσώσω
Μήλον που τον παράδεισον, να φέρω να του δώσω.
Στα σπίθκια που καθούμαστιν, πέτρα να μεν ραίσει
Τζι ο νοικοτζιύρης του σπιθκιού, σιίλλια γρόνια να ζήσει.
Τζι επήασιν οι Σήκωσες τζι ήρταν οι Τυρινάες
Τζι επαντρευτήκαν οι μιτσιές τζι εμείναν οι μιάλες.
Σκαπούλλοι μα τζια κορασιές που’σαστεν δίχα ταίρι
Σφογγάτε τα σιείλη σας, ως τ’άλλο το σεφέρι»
Παράλληλα, όπως αναφέρει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, η σούσα δεν περιοριζόταν μόνο σε μία χρήση. Στην Κύπρο, οι μητέρες έφτιαχναν με αγάπη σούσες για τα παιδιά τους, δένοντας γερά σχοινιά σε κλαδιά δέντρων ή στα δοκάρια του σπιτιού. Στην άκρη τους στερέωναν ένα σανίδι, κι εκεί τα παιδιά κάθονταν και λικνίζονταν χαρούμενα μπρος-πίσω.
Η λέξη «σούσα» χρησιμοποιούνταν ακόμη και για πιο αυτοσχέδιες κατασκευές: μια κούνια φτιαγμένη από σακιά, κρεμασμένη κι αυτή από τα δοκάρια. Μέσα σε αυτήν, οι μητέρες αποκοιμίζαν απαλά τα βρέφη, χαρίζοντάς τους έναν ήρεμο, ρυθμικό ύπνο.
Στο βίντεο δύο λάτρεις της παράδοσης ο Κωστάκης Ανδρέου και ο Γιάγκος Πυριπίτση, δείχνουν με ενθουσιασμό στη δημοσιογράφο Χριστίνα Γεωργίου πώς χρησιμοποιείται η κούνια, στο πλαίσιο επεισοδίου της εκπομπής «ΧΡΩΜΑΤΑ ΖΩΗΣ» που γυρίστηκε ενόψει του Πάσχα.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου
