Η ιστορία ενός τόπου δεν βρίσκεται μόνο στα κτίρια, στα μνημεία και στις φωτογραφίες του. Βρίσκεται κυρίως στους ανθρώπους του. Στα Λεύκαρα, ένα χωριό με τεράστια παράδοση στη χειροτεχνία, δύο ξεχωριστές πινακίδες διατηρούν ζωντανά τα ονόματα ανθρώπων που συνέδεσαν τη ζωή και την εργασία τους με δύο σημαντικούς τομείς της ιστορίας του χωριού: το εμπόριο του κεντήματος και την αργυροχοΐα.
Πρόκειται για μια όμορφη πρωτοβουλία που λειτουργεί σαν ένα μικρό «αρχείο μνήμης», διασώζοντας ονόματα ανθρώπων που αποτέλεσαν μέρος της κοινωνικής, επαγγελματικής και πολιτιστικής ιστορίας των Λευκάρων.
Από τους αργυροχόους στους κεντηματέμπορους
Η πρώτη πινακίδα είναι αφιερωμένη στους Αργυροχόους Λευκάρων. Σε αυτήν καταγράφονται δεκάδες ονόματα ανθρώπων που ασχολήθηκαν με την τέχνη της αργυροχοΐας, η οποία έχει συνδεθεί στενά με την ταυτότητα και την παράδοση του χωριού.
Η δεύτερη πινακίδα, αισθητά μεγαλύτερη λόγω του μεγάλου αριθμού ονομάτων που περιλαμβάνει, είναι αφιερωμένη στους Κεντηματέμπορους της περιόδου 1895-1960. Σε αυτήν συναντά κανείς εκατοντάδες ονόματα ανθρώπων που δραστηριοποιήθηκαν γύρω από το περίφημο λευκαρίτικο κέντημα.
Οι κεντηματέμποροι αποτέλεσαν σημαντικό κομμάτι της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του χωριού, συμβάλλοντας στη διάδοση των λευκαρίτικων δημιουργιών πέρα από τα όρια της Κύπρου και στη σύνδεση του ονόματος των Λευκάρων με την τέχνη του κεντήματος.
Εκατοντάδες ονόματα που δεν πρέπει να ξεχαστούν
Η αξία των δύο πινακίδων βρίσκεται ακριβώς στην καταγραφή των ανθρώπων πίσω από την παράδοση. Η ιστορία δεν περιορίζεται πλέον μόνο σε γενικές αναφορές για την αργυροχοΐα και το λευκαρίτικο κέντημα, αλλά αποκτά ονοματεπώνυμο.
Οικογένειες μπορούν να αναγνωρίσουν ονόματα παππούδων, προπάππων και συγγενών τους, ενώ οι νεότερες γενιές έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν ανθρώπους προηγούμενων εποχών που με τη δουλειά τους συνέβαλαν στη διατήρηση και τη διάδοση της παράδοσης των Λευκάρων.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι το πλήθος των ονομάτων που καταγράφονται, αποτυπώνοντας τη σημασία που είχαν για την τοπική κοινωνία τόσο η αργυροχοΐα όσο και το εμπόριο του κεντήματος.
Μια διαφορετική ματιά στην ιστορία των Λευκάρων
Τέτοιες πρωτοβουλίες έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα κυπριακά χωριά, καθώς συμβάλλουν στη διατήρηση όχι μόνο των παραδόσεων, αλλά και της ανθρώπινης ιστορίας που βρίσκεται πίσω από αυτές.
Τα Λεύκαρα είναι γνωστά σε ολόκληρη την Κύπρο και στο εξωτερικό για τη χειροτεχνία τους. Πίσω όμως από κάθε κέντημα, κάθε ασημένιο δημιούργημα και κάθε εμπορική διαδρομή βρίσκονταν πραγματικοί άνθρωποι, οικογένειες και ολόκληρες γενιές που αφιέρωσαν τη ζωή και την εργασία τους σε αυτές τις δραστηριότητες.
Οι δύο πινακίδες αποτελούν έτσι έναν όμορφο φόρο τιμής σε εκείνους που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ταυτότητας του χωριού και μια υπενθύμιση ότι η παράδοση των Λευκάρων έχει, πάνω απ’ όλα, ανθρώπινα πρόσωπα και ονόματα.
Κατερίνα Χριστοφή
