Στο νοτιοανατολικό άκρο της κοινότητας Λαγουδερών βρίσκεται ένα ιστορικό κρησφύγετο, καλά κρυμμένο μέσα στο σπίτι του Μιχαλάκη Ελευθερίου. Πίσω από τους τοίχους του κρύβεται ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ.
Το συγκεκριμένο σπίτι επιλέχθηκε επειδή υπήρχε απόλυτη εμπιστοσύνη στους ιδιοκτήτες του, ενώ η θέση του διευκόλυνε τόσο την τροφοδοσία όσο και την ασφαλή μετακίνηση των αγωνιστών. Ήταν το τελευταίο σπίτι της κοινότητας και δεν υπήρχε κοντά του αμαξωτός δρόμος, γεγονός που το καθιστούσε ιδανικό για μυστικές συναντήσεις.
Η είσοδος που κρυβόταν πίσω από μια πήλινη στάμνα
Το κρησφύγετο δημιουργήθηκε μέσα σε ένα κρυφό δωμάτιο με διπλό τοίχο. Η είσοδός του βρισκόταν πίσω από μια πήλινη στάμνα, ώστε να μη δημιουργεί υποψίες.
Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, η πόρτα που συνέδεε το πίσω μέρος του σπιτιού με το κυρίως δωμάτιο καλύφθηκε με τέτοιον τρόπο, ώστε ο χώρος να μοιάζει με έναν ενιαίο τοίχο. Παράλληλα, ένα παλιό ξύλινο ερμάρι, στο οποίο φυλάσσονταν γλυκά και τρόφιμα, μετατράπηκε με μεγάλη προσοχή σε μυστική είσοδο. Ένας ειδικός κρυφός μηχανισμός ασφάλιζε το άνοιγμα χωρίς να αφήνει εμφανή σημάδια.
Ποιοι φιλοξενήθηκαν στο κρησφύγετο
Στον μικρό αυτό χώρο φιλοξενήθηκε η αντάρτικη ομάδα της κοινότητας, με επικεφαλής τον Μιχαλάκη Ελευθερίου. Από το κρησφύγετο πέρασε επίσης ο υπαρχηγός της ΕΟΚΑ, Γρηγόρης Αυξεντίου, καθώς και άλλοι αγωνιστές που βρέθηκαν στα Λαγουδερά κατά τη διάρκεια του αγώνα.
Το κρησφύγετο αναπαλαιώθηκε με δαπάνες του ΣΙΜΑΕ και της κοινότητας, ώστε να διατηρηθεί ως χώρος ιστορικής μνήμης για τις επόμενες γενιές.
Ένα φαινομενικά συνηθισμένο σπίτι σε ένα κυπριακό χωριό έκρυβε κάποτε πίσω από μια πήλινη στάμνα αγωνιστές, μυστικές συναντήσεις και ένα σημαντικό κεφάλαιο της νεότερης ιστορίας της Κύπρου.
Γνωρίζατε ότι υπήρχε αυτό το ιστορικό κρησφύγετο στα Λαγουδερά;
Κατερίνα Χριστοφή
