Το Πανεπιστήμιο Frederick ανακοινώνει τη συμμετοχή του στο ερευνητικό πρόγραμμα «Αποτύπωση, Ανάδειξη και Αντιγραφή Ψηφιδωτών από Εκκλησιαστικούς και άλλους Χώρους Υψηλής Πολιτιστικής Αξίας» (MOSAIC), ένα πρωτοποριακό εγχείρημα που στοχεύει στη διατήρηση και τεκμηρίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης, το Βυζαντινό Μουσείο του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ και το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού.
Από πλευράς του Πανεπιστημίου Frederick, στο έργο συμμετέχει ομάδα κύριων ερευνητών αποτελούμενη από τον Καθηγητή Αντώνιο Λόντο, τον Καθηγητή Γιώργο Δημοσθένους, τον Καθηγητή Κώστα Κυριάκου, τον Καθηγητή Σωτήρη Ομήρου, καθώς και τον απόφοιτο του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών, κ. Δημοσθένη Βαμβουρέλλη.
Το MOSAIC αποτελεί την πρώτη εφαρμογή ενός τέτοιου καινοτόμου προγράμματος ειδικά για βυζαντινά ψηφιδωτά. Σε αρχικό στάδιο, προβλέπεται η ψηφιακή αποτύπωση των έργων με τη χρήση εξειδικευμένων αλγορίθμων και τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης. Ακολούθως, μέσω μικροκατεργασιών σε ειδικά υλικά, θα δημιουργηθούν καλούπια που θα επιτρέψουν την παραγωγή πιστών αντιγράφων των ψηφιδωτών σε διαφορετικές κλίμακες.
Η συγκεκριμένη μεθοδολογία διασφαλίζει την ακριβή καταγραφή της μορφής, της υφής και των χρωματικών αποχρώσεων των έργων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση και επιστημονική τεκμηρίωση της βυζαντινής τέχνης. Τα πιστά αντίγραφα που θα παραχθούν θα μπορούν να αξιοποιηθούν για εκπαιδευτικούς και εκθεσιακούς σκοπούς, προσφέροντας μια σύγχρονη προσέγγιση στη μελέτη και προβολή των ψηφιδωτών.
Κεντρικός στόχος του έργου είναι η ανάπτυξη και βελτιστοποίηση μιας ολοκληρωμένης παραγωγικής διαδικασίας για την ψηφιακή αποτύπωση και αναπαραγωγή βυζαντινών ψηφιδωτών. Στο πλαίσιο αυτό, θα αξιοποιηθούν προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες και σύγχρονος εξοπλισμός, τόσο υφιστάμενος όσο και νέος, ο οποίος θα αποκτηθεί μέσω των πόρων του έργου.
Όπως εξηγεί ο Καθηγητής Αντώνιος Λόντος, μέλος του ακαδημαϊκού προσωπικού του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών, η διαδικασία επιτρέπει την εξαιρετικά λεπτομερή αποτύπωση ακόμη και φθορών, ρωγμών και αλλοιώσεων χρώματος, ώστε τα έργα να διατηρούνται ψηφιακά σε περίπτωση απώλειας ή καταστροφής των αυθεντικών. Παράλληλα, το πρόγραμμα συνδυάζει παραδοσιακές τεχνικές με σύγχρονες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργώντας μια καινοτόμο μεθοδολογία με δυνατότητα εφαρμογής και σε αντίστοιχα έργα στο εξωτερικό.
Το έργο συγχρηματοδοτείται κατά 80% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και κατά 20% από εθνικούς πόρους της Ελλάδας και της Κύπρου, στο πλαίσιο του Προγράμματος Συνεργασίας INTERREG VI-A «Ελλάδα–Κύπρος 2021–2027».
Κατερίνα Χριστοφή