Νέα έρευνα καταγράφει έντονη ανησυχία για την ελλιπή εφαρμογή των κανόνων, τη μείωση των ιχθυαποθεμάτων και τη βιωσιμότητα του τομέα, την ώρα που η Κύπρος ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ
Νέα έρευνα αναδεικνύει την έντονη ανησυχία των Κύπριων παράκτιων αλιέων για την ανεπαρκή εφαρμογή της αλιευτικής νομοθεσίας, τη συνεχιζόμενη μείωση των αλιευτικών αποθεμάτων και τη βιωσιμότητα του επαγγέλματός τους. Επτά στους δέκα αλιείς που συμμετείχαν στην έρευνα της Oceana δηλώνουν ότι η βασικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν είναι η έλλειψη ψαριών, ενώ σχεδόν όλοι εκτιμούν ότι η κρατική παρέμβαση δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες και τις πιέσεις που δέχεται ο τομέας.
Οι Κύπριοι παράκτιοι αλιείς περιγράφουν μια σειρά από διαχρονικές και σύνθετες προκλήσεις, που επηρεάζουν τη βιωσιμότητα της δραστηριότητάς τους και, κατ’ επέκταση, υπονομεύουν την επίτευξη των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών στόχων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από την Oceana σε έξι αλιευτικά καταφύγια, βασίστηκε σε συνεντεύξεις με 47 επαγγελματίες αλιείς μέσω δομημένου ερωτηματολογίου και εξετάζει πώς εφαρμόζεται στην πράξη στην Κύπρο η Κοινή Αλιευτική Πολιτική.
- Το 96% δηλώνει ότι η κρατική στήριξη δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η αλιεία.
- Το 72% των ερωτηθέντων αναγνωρίζει ως βασική πρόκληση τη μείωση των μείωση των αποθεμάτων ή την έλλειψη ψαριών.
- Το 68% αναφέρει ότι η κλιματική αλλαγή ή τα ξένα είδη που απειλούν το θαλάσσιο οικοσύστημα επηρεάζουν άμεσα τις συνθήκες αλιείας.
- Το 98% θεωρεί ότι η ενισχυμένη προστασία των οικοτόπων μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να συμβάλει στην αποκατάσταση των αποθεμάτων, υπό την προϋπόθεση ότι τα σχετικά μέτρα εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλες τις αλιευτικές δραστηριότητες και υποστηρίζονται από αποζημιώσεις.
Η αντιμετώπιση της αλιευτικής κρίσης προϋποθέτει πολιτική βούληση
Καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει την αξιολόγηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής για το 2026 και η Κύπρος ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παρούσα συγκυρία αποτελεί ουσιαστικό τεστ πολιτικής βούλησης. Η Oceana καλεί τις κυπριακές Αρχές να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις:
- Να διασφαλίσουν ότι οι υφιστάμενοι κανόνες εφαρμόζονται στην πράξη και ότι οι αλιείς αντιμετωπίζονται ως ουσιαστικοί εταίροι στην εφαρμογή τους. Η επιβολή πρέπει να είναι συνεπής σε όλες τις αλιευτικές δραστηριότητες.
- Να στηρίξουν την αποκατάσταση των αποθεμάτων και την ουσιαστική προστασία σημαντικών θαλάσσιων περιοχών.
- Να μειώσουν το διοικητικό βάρος, να ενισχύσουν την πρόσβαση σε ευκαιρίες εισοδήματος και να διαμορφώσουν συνθήκες που θα επιτρέψουν και στις νεότερες γενιές να παραμείνουν στον κλάδο.
- Να λάβουν σταθερά και ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση των εισβολικών (ξενικών) ειδών.
«Η βιώσιμη αλιεία δεν μπορεί να διασφαλιστεί μέσα από γενικές διακηρύξεις προθέσεων. Προϋποθέτει εφαρμογή, δικαιοσύνη και λογοδοσία. Τα μηνύματα από τα λιμάνια της Κύπρου είναι ξεκάθαρα. Αν οι κανόνες δεν εφαρμοστούν σωστά και αν τα ιχθυαποθέματα δεν αποκατασταθούν άμεσα, τότε το τίμημα θα είναι βαρύ τόσο για τα μέσα βιοπορισμού των ανθρώπων, όσο και για τα θαλάσσια οικοσυστήματα», δήλωσε ο Javier López, Διευθυντής της Εκστρατείας για τη Βιώσιμη Αλιεία της Oceana στην Ευρώπη.
Οι αλιείς μικρής κλίμακας βρίσκονται σε οριακό σημείο
Για πολλούς αλιείς μικρής κλίμακας στην Κύπρο, η κρίση δεν είναι θεωρητική. Είναι μια καθημερινή πραγματικότητα. Τη βιώνουν κάθε φορά που επιστρέφουν στο λιμάνι με μικρότερες ψαριές και αυξημένα λειτουργικά κόστη. Περιγράφουν λιγότερα ψάρια στα δίχτυα τους, περισσότερες ώρες στη θάλασσα και ολοένα μεγαλύτερη αβεβαιότητα για το κατά πόσον το επάγγελμα μπορεί να στηρίξει την επόμενη γενιά. Πολλοί αισθάνονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στις αυξανόμενες περιβαλλοντικές πιέσεις και σε ένα πλαίσιο κανόνων που δεν εφαρμόζεται με ίσους όρους σε όλες τις αλιευτικές δραστηριότητες.
Όσο μειώνονται οι ψαριές, μειώνεται και το εισόδημα. Η γραφειοκρατία, οι αυστηρές προϋποθέσεις για την πώληση αλιευμάτων στα λιμάνια και οι καθυστερήσεις στην καταβολή αποζημιώσεων εντείνουν περαιτέρω την πίεση. Μια αδύναμη σεζόν ή ένα απρόβλεπτο κόστος αρκεί για να οδηγήσει έναν αλιέα σε οικονομικό αδιέξοδο. Ως αποτέλεσμα, ο τομέας γηράσκει. Σχεδόν τα δύο τρίτα των ενεργών αλιέων είναι σήμερα άνω των 55 ετών, ενώ ελάχιστοι νέοι επιλέγουν να εισέλθουν στο επάγγελμα, παρά τη συσσωρευμένη εμπειρία δεκαετιών που υπάρχει στον κλάδο.
Οι ίδιοι οι αλιείς επισημαίνουν ότι οι λύσεις υπάρχουν και μπορούν να εφαρμοστούν. Πολλοί τάσσονται υπέρ των εποχικών απαγορεύσεων, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα εφαρμόζονται δίκαια σε όλες τις αλιευτικές δραστηριότητες και θα συνοδεύονται από έγκαιρη αποζημίωση. Παράλληλα, ζητούν ισχυρότερη και πιο συνεπή δράση για τη διαχείριση των ξενικών εισβλητικών ειδών, τα οποία συνεχίζουν να προκαλούν ζημιές στον εξοπλισμό και να περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις ήδη μειωμένες ψαριές. Η καλύτερη παρακολούθηση και η πιο συνεπής εφαρμογή των κανόνων αποτελούν επίσης βασική προτεραιότητα, καθώς οι αλιείς ζητούν ίση μεταχείριση για όλους.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουν και στην πρόσβαση σε ορισμένα είδη που υπόκεινται σε καθεστώς ποσοστώσεων. Όπως σημειώνει ένας παράκτιος αλιέας: «Δεν μας επιτρέπεται να αλιεύουμε μακρύπτερο τόνο, ερυθρό τόνο ή κιτρινόπτερο τόνο, παρόλο που ορισμένα από αυτά τα είδη υπάρχουν στη Μεσόγειο. Πιστεύω ότι αυτό είναι λάθος. Θα μπορούσε να μου δώσει την ευκαιρία να εξασφαλίσω το εισόδημα μιας ημέρας. Μπορεί να πρόκειται για μικρές ευκαιρίες, αλλά θα μπορούσαν να μου προσφέρουν μια οικονομική ανάσα». Για τους αλιείς μικρής κλίμακας, ακόμη και η περιορισμένη πρόσβαση σε τέτοια είδη μπορεί να έχει ουσιαστική σημασία.
Μάθετε περισσότερα: “EU Common Fisheries Practice: Lessons from Cypriot fishers”
