Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία, τραβηγμένη πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν κόσμο που σήμερα ανήκει κυρίως στη μνήμη.
Στην εικόνα φαίνονται τα ερείπια ενός παλιού εκκλησιαστικού συγκροτήματος, πέτρινοι τοίχοι που αντέχουν ακόμη στον χρόνο και ένα μικρό παρεκκλήσι μέσα στο τοπίο. Η φωτογραφία ανήκει στη συλλογή του Camille Enlart, ενός από τους σημαντικότερους μελετητές της μεσαιωνικής τέχνης και αρχιτεκτονικής της Κύπρου, ο οποίος περιηγήθηκε το νησί στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.
Η περιγραφή της φωτογραφίας είναι λιτή αλλά αποκαλυπτική: «Παρεκκλήσι και κατάλοιπα μοναστηριού στα λατομεία». Μια φράση που μαρτυρά όχι μόνο την ύπαρξη ενός θρησκευτικού χώρου, αλλά και το τοπίο στο οποίο συνυπήρχαν η πίστη, η φύση και η ανθρώπινη δραστηριότητα.
Η εικόνα θεωρείται ότι σχετίζεται με την Παναγία Πλατανιώτισσα, ένα παλιό μοναστήρι στην περιοχή της Κυθρέας. Το μοναστήρι βρίσκεται σε μια περιοχή με μακρά ιστορία και, σύμφωνα με τις καταγραφές, είχε ήδη περιέλθει σε εγκατάλειψη πριν από τον 20ό αιώνα. Μέχρι τα γεγονότα του 1974 σώζονταν ακόμη τμήματα της εκκλησίας και κτίσματα του μοναστηριού, όμως η φθορά του χρόνου άφησε πίσω της μόνο τα ίχνη μιας άλλης εποχής. (polignosi.com)
Η φωτογραφία του Enlart έχει σήμερα ιδιαίτερη αξία, γιατί καταγράφει μια στιγμή πριν η περιοχή αλλάξει για πάντα. Δεν δείχνει απλώς πέτρες και ερείπια· δείχνει ένα κομμάτι της θρησκευτικής και κοινωνικής ιστορίας της Κύπρου.
Μέσα από τέτοιες εικόνες μπορούμε να φανταστούμε τη ζωή γύρω από αυτά τα μοναστήρια: τους ανθρώπους που τα επισκέπτονταν, τους μοναχούς που έζησαν εκεί, τα μονοπάτια που οδηγούσαν σε αυτά και τη σιωπή του τοπίου που τα περιέβαλλε.
Σήμερα, η παλιά φωτογραφία λειτουργεί σαν μαρτυρία. Ένα μικρό κομμάτι χαρτί που διασώζει έναν τόπο που δεν υπάρχει πια όπως τότε, αλλά συνεχίζει να υπάρχει μέσα από την ιστορία και τη μνήμη.
Κατερίνα Χριστοφή
