Μια φωτογραφία του 1900 και μια σημερινή εικόνα. Δύο στιγμές χωρισμένες από περισσότερο από έναν αιώνα, αλλά ενωμένες από τις ίδιες πέτρες.
Στην πρώτη εικόνα, ο Γάλλος ιστορικός και αρχαιολόγος Camille Enlart καταγράφει ένα άγνωστο τότε για πολλούς κομμάτι της κυπριακής κληρονομιάς. Η λεζάντα της φωτογραφίας στις συλλογές του CVAR αναφέρει: «Chapel and remains of a monastery in the quarries» — «Παρεκκλήσι και κατάλοιπα μοναστηριού στα λατομεία».
Σήμερα, η νέα φωτογραφία μάς μεταφέρει ξανά στον ίδιο τόπο. Ανάμεσα στα δέντρα και στην άγρια βλάστηση ξεπροβάλλουν οι παλιοί πέτρινοι τοίχοι, τα τόξα και τα δομικά στοιχεία ενός ξεχασμένου εκκλησιαστικού συγκροτήματος. Είναι ένα τοπίο όπου η φύση έχει αγκαλιάσει την ιστορία.
Ο χώρος συνδέεται με την Παναγία Πλατανιώτισσα, στην περιοχή της Κυθρέας, κοντά στο δάσος της Χαλεύκας. Οι καταγραφές τοποθετούν τα ερείπια σε ορεινή περιοχή του Πενταδακτύλου, όπου σώζονται κατάλοιπα του παλιού μοναστηριακού χώρου. (cy.geoview.info)
Η εικόνα του Enlart μάς δείχνει το μνημείο όταν ακόμη διακρίνονταν πιο καθαρά οι όγκοι των κτισμάτων. Η σημερινή φωτογραφία φανερώνει μια διαφορετική πραγματικότητα: ο χρόνος, η εγκατάλειψη και η φύση έχουν αφήσει το δικό τους αποτύπωμα πάνω στην πέτρα.
Όμως τα ερείπια δεν είναι απλώς χαλάσματα. Είναι μαρτυρίες ζωής. Πίσω από αυτούς τους τοίχους υπήρξαν άνθρωποι που προσευχήθηκαν, μοναχοί που έζησαν εδώ, επισκέπτες που περπάτησαν τα μονοπάτια του βουνού και μια κοινότητα που συνδεόταν με τον χώρο.
Η Παναγία Πλατανιώτισσα ανήκει σε εκείνα τα μνημεία της Κύπρου που δεν χρειάζονται μεγάλες επιγραφές για να αφηγηθούν την ιστορία τους. Η ίδια η πέτρα μιλά.
Από το ασπρόμαυρο αρχείο του 1900 μέχρι τη σημερινή φωτογραφία, το μήνυμα παραμένει το ίδιο: κάποια μέρη μπορεί να αλλάζουν, αλλά η μνήμη τους συνεχίζει να ζει.
Μια εκκλησία μέσα στο δάσος. Ένα μοναστήρι χαμένο στον χρόνο. Και ένα κομμάτι της Κυπριακής ιστορίας που ακόμη περιμένει να το ανακαλύψουμε.
Κατερίνα Χριστοφή
