Στα Λαγουδερά, στους πρόποδες της Μαδαρής, ακόμη και το όνομα του χωριού κρύβει μια ιστορία που αξίζει να γνωρίσουμε.
Αν ακούσετε τη λέξη «Λαγουδερά», ίσως σκεφτείτε πρώτα τους λαγούς. Σύμφωνα όμως με την ιστοσελίδα της κοινότητας, το όνομα συνδέεται με τα «λαούδκια»: ένα κυκλάμινο που ανθίζει στην περιοχή και είναι γνωστό ως «φκιά του λαού», δηλαδή «αυτιά του λαγού». Μια μικρή λεπτομέρεια της φύσης έγινε, με τον καιρό, η ταυτότητα ενός ολόκληρου χωριού. Πηγή: Κοινοτικό Συμβούλιο Λαγουδερών
Τα Λαγουδερά βρίσκονται στην Πιτσιλιά, στην επαρχία Λευκωσίας, σε υψόμετρο περίπου 1.000 μέτρων. Η ιστορία τους πηγαίνει αιώνες πίσω: κατά τη Φραγκοκρατία, το χωριό αναφέρεται ως βασιλικό κτήμα με το όνομα Lagodera. Μια κοιλάδα του εξακολουθεί να ονομάζεται «Βασιλιτζή», κρατώντας ζωντανή στη γλώσσα των ανθρώπων μια ανάμνηση εκείνης της εποχής. Η τοπική παράδοση συνδέει το κτήμα με τον Μάρκο Κορνάρο, όμως αυτό παρουσιάζεται ως παράδοση και όχι ως επιβεβαιωμένο γεγονός.
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της περιοχής είναι η Παναγία του Άρακα. Η εκκλησία χρονολογείται στον 12ο αιώνα, διατηρεί βυζαντινές τοιχογραφίες και περιλαμβάνεται στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η κοινότητα συνδέει μάλιστα την ανάπτυξη του παλιού οικισμού με την παρουσία του μοναστηριού.
Η γνωριμία με τα Λαγουδερά μπορεί να συνεχιστεί και έξω από το χωριό. Από την Παναγία του Άρακα ξεκινά γραμμικό μονοπάτι επτά χιλιομέτρων που καταλήγει στον Σταυρό του Αγιασμάτι. Στη διαδρομή συναντά κανείς πεύκα, αμυγδαλιές, αμπελώνες και ξερολιθιές — εικόνες που θυμίζουν πόσο στενά ήταν δεμένη η ζωή στην κυπριακή ύπαιθρο με τη γη.
Ίσως αυτό να είναι το πιο όμορφο στοιχείο των Λαγουδερών: οι ιστορίες τους δεν βρίσκονται μόνο στα βιβλία. Υπάρχουν στα ονόματα που χρησιμοποιούνται ακόμη, στα λουλούδια που φυτρώνουν στις πλαγιές και στα μονοπάτια που ενώνουν τα μνημεία με το τοπίο.
Κατερίνα Χριστοφή
