Στα δυτικά του ποταμού Σεράχη, στην περιοχή της Ορούντας της Επαρχίας Λευκωσίας, βρίσκεται η παλιά Μονή του Αγίου Νικολάου, ένας χώρος με μακραίωνη ιστορία και ιδιαίτερη θρησκευτική σημασία. Η ίδρυσή της ανάγεται στα βυζαντινά χρόνια, γύρω στο 900 μ.Χ., και η πορεία της μέσα στους αιώνες συνδέεται με σημαντικές ιστορικές περιόδους του τόπου.
Από τα βυζαντινά χρόνια στην περίοδο της ακμής
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα του Κοινοτικού Συμβουλίου Ορούντας, αρχικά οικοδομήθηκαν ένας μικρός ναός και τα πρώτα μοναστηριακά κτίσματα. Περίπου τρεις αιώνες αργότερα, κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, η περιουσία της Μονής μετατράπηκε σε φέουδο των Λουζινιανών, οι οποίοι προχώρησαν στην ανακαίνισή της.
Για αρκετούς αιώνες, από τη Φραγκοκρατία μέχρι και την Τουρκοκρατία, η Μονή αποτέλεσε σημαντικό προσκυνηματικό κέντρο και σημείο αναφοράς για την ευρύτερη περιοχή. Η μεγάλη περιουσία της, ωστόσο, την κατέστησε επανειλημμένα στόχο λεηλασιών.
Μια ιστορία γεμάτη τραγικά γεγονότα
Ιδιαίτερα δύσκολη υπήρξε η περίοδος των αρχών του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, Τούρκοι επιτέθηκαν στη Μονή, απαιτώντας από τον ηγούμενο να τους παραδώσει τους θησαυρούς της. Όταν εκείνος αρνήθηκε, τον έριξαν σε πηγάδι, ενώ οι μοναχοί βρήκαν επίσης τραγικό θάνατο.
Ακολούθησε η λεηλασία του μοναστηριού και η καταστροφή σημαντικού μέρους του εσωτερικού του, καθώς καταστράφηκαν και οι αγιογραφίες που κοσμούσαν τον ναό. Η ιστορία αυτή, όπως διασώζεται μέσα από την τοπική παράδοση, αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της μακραίωνης πορείας της Μονής.
Η πορεία προς την αποκατάσταση
Το 1828, η Μονή και η περιουσία της πέρασαν στον Παΐσιο από το Νικητάρι, ο οποίος στη συνέχεια την παραχώρησε στη Μητρόπολη Κερύνειας. Αργότερα, το 1954, το μοναστήρι και ένα μικρό τμήμα της γης του πωλήθηκαν στην εκκλησία του Αποστόλου Λουκά της Ορούντας.
Με το πέρασμα του χρόνου, τα κτίσματα εγκαταλείφθηκαν και η Μονή έφτασε σε ιδιαίτερα κακή κατάσταση. Η διάσωσή της, ωστόσο, έγινε υπόθεση της τοπικής κοινωνίας. Με τη συμβολή των κατοίκων, της Εκκλησιαστικής Επιτροπής, του Ομίλου Φίλων Ορούντας και του Τμήματος Αρχαιοτήτων ξεκίνησαν εργασίες αποκατάστασης. Σημαντική υπήρξε επίσης η συνδρομή του Μητροπολίτη Μόρφου Νεόφυτου, αλλά και η εθελοντική προσφορά των ανθρώπων της κοινότητας.
Ένα κομμάτι της ιστορίας της Ορούντας
Σήμερα, η Μονή του Αγίου Νικολάου αποτελεί ένα ξεχωριστό σημείο θρησκευτικής και ιστορικής αναφοράς για την Ορούντα. Πίσω από την ήρεμη παρουσία της κρύβεται μια ιστορία αιώνων, γεμάτη πίστη, δοκιμασίες και προσπάθειες διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Είναι ένας τόπος που αξίζει να ανακαλύψει κανείς, ιδιαίτερα αν αγαπά τις ιστορικές διαδρομές και τα θρησκευτικά μνημεία της κυπριακής υπαίθρου.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες του Κοινοτικού Συμβουλίου Ορούντας
