Στη μουτζέντρα, η φακή συναντά το ρύζι και το τηγανισμένο κρεμμύδι. Ενα φαγητό του καθημερινού τραπεζιού, με περισσότερες από μία αναλογίες.
Φακές, ρύζι και κρεμμύδι. Με αυτά τα τρία υλικά φτιάχνεται η μουτζέντρα, ένα από τα γνώριμα φαγητά της κυπριακής κουζίνας. Η φακή δίνει τη βάση, το ρύζι δένει την κατσαρόλα και το τηγανισμένο κρεμμύδι προσθέτει το άρωμα που ξεχωρίζει το πιάτο από μια απλή φακόσουπα.
Η ονομασία συναντάται και ως μουτζιέντρα. Στην κυπριακή γλωσσική παράδοση περιγράφει ένα είδος πιλαφιού με φακή και ρύζι. Δεν είναι, επομένως, μόνο ζήτημα υλικών: έχει σημασία και η μορφή του τελικού φαγητού.
Ενα πιάτο για πολλά στόματα
Οι παλαιότερες καταγραφές το συνδέουν με οικογένειες που έπρεπε να χορτάσουν πολλά μέλη με περιορισμένους πόρους. Η προσθήκη ρυζιού αύξανε το φαγητό και περιόριζε την ανάγκη για περισσότερο ψωμί στο τραπέζι.
Αυτή η οικονομία εξηγεί ένα μέρος της ιστορίας του πιάτου. Τα όσπρια και τα δημητριακά μπορούσαν να συνδυαστούν στην ίδια κατσαρόλα, χωρίς να χρειάζεται κρέας. Το κρεμμύδι έδινε επιπλέον γεύση με ένα ακόμη καθημερινό υλικό.
Οι αναλογίες δεν είναι μία
Η αναλογία αλλάζει από εκδοχή σε εκδοχή. Μια παραδοσιακή παρασκευή προβλέπει τρία μέρη φακής προς ένα μέρος ρυζιού. Σε άλλη χρησιμοποιούνται ένα φλιτζάνι φακές και ένα τέταρτο φλιτζανιού ρύζι, μαζί με ένα μεγάλο κρεμμύδι και ένα τέταρτο φλιτζανιού ελαιόλαδο.
Η σειρά στο μαγείρεμα έχει σημασία. Οι φακές βράζουν πρώτες και το ρύζι προστίθεται αργότερα, ώστε τα δύο υλικά να ολοκληρώσουν μαζί το ψήσιμο. Ξεχωριστά, το κρεμμύδι ροδίζει στο ελαιόλαδο και προστίθεται στην κατσαρόλα προς το τέλος.
Η ποσότητα του νερού καθορίζει και πόσο δεμένο θα είναι το φαγητό. Στη συγκεκριμένη εκδοχή η αρχική ποσότητα είναι τέσσερα φλιτζάνια νερό για ένα φλιτζάνι φακές, με επιπλέον νερό αν χρειαστεί κατά το βράσιμο.
Το σερβίρισμα
Η μουτζέντρα σερβίρεται συχνά με λαχανικά εποχής και μαύρες ελιές. Η κατσαρόλα κρατά το ρύζι και τη φακή μαζί, ενώ τα συνοδευτικά δίνουν διαφορετικές γεύσεις στην ίδια μπουκιά.
