Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στην Κύπρο μας, η ιστορία δεν περιορίζεται στις σελίδες των σχολικών και τουριστικών βιβλίων, αλλά στέκει ζωντανή μέσα από πολλά μνημεία που αντέχουν στον χρόνο. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, είναι ο ναός του Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ο ναός βρίσκεται σε κεντρική περιοχή της οροσειράς του Τροόδους στο βόρειο τμήμα της κοιλάδας της Σολέας. Τον συναντάει κανείς σε απόσταση δύο περίπου χιλιομέτρων νοτιοδυτικά της γραφικής και πανέμορφης Κακοπετριάς, κτισμένος στη δυτική όχθη του ποταμού Κλάριου αλλιώς Καρκώτη.
Μοναδικό, σωζόμενο παράδειγμα καθολικού βυζαντινής Μονής στην Κύπρο
Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, ο συγκεκριμένος ναός, είναι το μόνο απομεινάρι παλαιού καθολικού, βυζαντινού μοναστηριού και όπως φαίνεται από την εκκλησία, το μοναστήρι ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα. Μάλιστα, οι παλαιότερες γραπτές μαρτυρίες για τη μονή, ανάγονται στα τέλη του 13ου – αρχές του 14ου αιώνα.
Η μονή γνώρισε ιδιαίτερη ακμή τόσο κατά τη Μέση Βυζαντινή περίοδο όσο και στα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Ωστόσο, από τον 18ο αιώνα άρχισε να παρακμάζει, με συνέπεια να έχει διαλυθεί έως τα τέλη του 19ου αιώνα. Από τότε, ο χώρος χρησιμοποιείται ως εξωκλήσι και τόπος προσκυνήματος, όπως και σήμερα. Αξίζει να σημειωθεί ότι πέραν από τον ναό, δεν έχουν διασωθεί άλλα κτίσματα του μοναστηριακού συγκροτήματος.
Ένα βυζαντινό κόσμημα της UNESCO με τοιχογραφίες από τον 11ο αιώνα
Την ίδια ώρα, θα έλεγε κανείς, ότι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου είναι ένα βυζαντινό κόσμημα που μαρτυρεί τη βαθιά θρησκευτική παράδοση του νησιού μας, με τις τοιχογραφίες που το διακοσμούν, να «ψιθυρίζουν» αιώνες ιστορίας. Οι τοιχογραφίες, οι οποίες χρονολογούνται από τον 11ο αιώνα και μετά, παρουσιάζουν πρόσωπα Αγίων και σκηνές από τη ζωή του Χριστού, αναδεικνύοντας μια μοναδική συνέχεια καλλιτεχνικής έκφρασης στον χώρο.
Σημαντικό είναι να αναφερθεί, ότι η εκκλησία του Αγίου Νικολάου της Στέγης, από το 1985 περιλαμβάνεται, μαζί με άλλες εννέα τοιχογραφημένες βυζαντινές εκκλησίες του Τροόδους, στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου της Στέγης δεν είναι μόνο μνημείο θρησκευτικής πίστης, αλλά και ζωντανός «φύλακας» της ιστορίας. Κάθε τοιχογραφία και κάθε γωνιά του, αφηγείται αθόρυβα ιστορίες και ιστορίες. Στο μέρος αυτό, η ηρεμία συνοδεύει κάθε επισκέπτη σ’ ένα ταξίδι μέσα στον χρόνο, ανάμεσα σε θησαυρούς πολιτιστικής κληρονομιάς που αξίζει να διατηρηθούν ζωντανοί!
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες του Τμήματος Αρχαιοτήτων & Κ.Σ.Κακοπετριάς