@menoumekypro 🙏Εξωκλήσι Αγίας Θέκλας στη Σωτήρα της Επαρχίας Αμμοχώστου: Ένας φάρος πίστης πλάι στο άπειρο γαλάζιο της θάλασσας. 🌊Χτισμένο πλάι στο κύμα, σ’ έναν τόπο όπου η γη συναντά τη θάλασσα, αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους, τους επισκέπτες της περιοχής και τους ταξιδιώτες. Για το ξεχωριστό, αυτό, εξωκλήσι μίλησε στο Μένουμε Κύπρο ο Πάτερ Γεώργιος Χατζηαδάμου, ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορία του εξωκλησιού, τη σημασία του για την τοπική κοινωνία – και όχι μόνο – αλλά και την ιδιαίτερη πνευματικότητα που βιώνουν όλοι όσοι το επισκέπτονται. #εξωκλήσι_Αγίας_Θέκλας #Κύπρος #Σωτήρα
Στο ανατολικό τμήμα του νησιού μας, στην Επαρχία Αμμοχώστου και συγκεκριμένα στην κοινότητα Σωτήρα, εκεί όπου το βλέμμα χάνεται στο απέραντο γαλάζιο, στέκει γερό το εξωκλήσι της Αγίας Θέκλας σαν ένας ταπεινός αλλά και φωτεινός φάρος πίστης. Χτισμένο πλάι στο κύμα, σ’ έναν τόπο όπου η γη συναντά τη θάλασσα, αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους, τους επισκέπτες της περιοχής και τους ταξιδιώτες.
Η μικρή αυτή εκκλησία, αφιερωμένη στην Αγία Θέκλα, ξεχωρίζει για τη γαλήνη που αποπνέει αλλά και για τη μοναδική τοποθεσία της, λίγα μόλις μέτρα από τη θάλασσα. Το τοπίο γύρω της συνδυάζει την απλότητα της κυπριακής φύσης με το απέραντο γαλάζιο της Μεσογείου, δημιουργώντας έναν χώρο απλότητας, ηρεμίας και προσευχής. Τελευταία, υπάρχει και ένα ψηφιδωτό με τη μορφή της Αγίας Θέκλας, που βλέπει στη θάλασσα που κάνει το εξωκλήσι ακόμη πιο ξεχωριστό. Πρόκειται για ένα αξιόλογο έργο, το οποίο ξεχωρίζει και προσδίδει μοναδικότητα στον χώρο.
Συναντώντας τον Πάτερ Γεώργιο Χατζηαδάμου
Για το εξωκλήσι μίλησε στο Μένουμε Κύπρο ο Πάτερ Γεώργιος Χατζηαδάμου, ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορία του εξωκλησιού, τη σημασία του για την τοπική κοινωνία – και όχι μόνο – αλλά και την ιδιαίτερη πνευματικότητα που βιώνουν όλοι όσοι το επισκέπτονται. Όπως σημείωσε, το εξωκλήσι αποτελεί έναν τόπο όπου πολλοί πιστοί καταφεύγουν για να ανάψουν ένα κερί, να προσευχηθούν και να νιώσουν την ηρεμία που προσφέρει η παρουσία της θάλασσας και της πίστης. «Πρόκειται», είπε, «για ένα πανέμορφο, γραφικό, απλοϊκό εκκλησάκι με μεγάλη επισκεψιμότητα. Βλέπετε υπάρχει και ο νησιώτικος χαρακτήρας στην οροφή του εξωκλησιού, με χρώμα μπλε ώστε να συνάδει με το ειδυλλιακό τοπίο».
Πράγματι, παρά το μικρό του μέγεθος, το εξωκλήσι της Αγίας Θέκλας έχει καταφέρει να γίνει ένα από τα πιο αγαπημένα σημεία της περιοχής της Αγία Νάπα. Πολλοί επισκέπτες συνδυάζουν την επίσκεψή τους με μια στάση για προσευχή ή απλώς για να απολαύσουν το τοπίο, ιδιαίτερα κατά τις ώρες του ηλιοβασιλέματος, όταν το φως βάφει τη θάλασσα με χρυσές αποχρώσεις.
Η ιστορία του εξωκλησιού και του παλαιού ναού – ένα εξωκλήσι «σύμμαχος» πολλών επισκεπτών
«Στον πρώτο ναό υπήρχαν και ψηφιδωτά, και αυτό μαρτυρείται από το γεγονός ότι παλιά οι κάτοικοι, ακόμη και πριν από 50 χρόνια, έλεγαν: “Να πάμε στην Αγία Θέκλα να βρούμε χρωματιστές πέτρες”, οι οποίες ήταν οι ψηφίδες του πρώτου ναού. Δυστυχώς, επειδή στο παρελθόν δεν δόθηκε η απαραίτητη προσοχή σε ορισμένα πράγματα, αλλά και επειδή κάποια στιγμή ήρθε ο στρατός για να κάνει εργασίες, όλα αυτά χάθηκαν. Ωστόσο, τα θεμέλια του πρώτου ναού φαίνονται ακόμη από κάτω. Πρόκειται για την κατακόμβη, έναν παλαιοχριστιανικό τάφο, που χρησιμοποιούνταν μέχρι το 1927».
Ο υφιστάμενος ναός αποτελεί κτίσμα του 1927, ενώ η σημερινή του μορφή δεν είναι η αρχική, καθώς αργότερα πραγματοποιήθηκε επέκταση. Πριν από την ανέγερση του ναού αυτού υπήρχε στον ίδιο χώρο παλαιότερος ναός αφιερωμένος στην Αγία Θέκλα. Στον εξωτερικό χώρο σώζονται ακόμη θεμέλια και ερείπια του πρώτου ναού, ο οποίος πιθανόν χρονολογείται από τον 4ο αιώνα. «Υπάρχουν θεμελιοί και ερείπια που φαίνονται έξω από το υφιστάμενο εξωκλήσι», σημείωσε, εξηγώντας ότι ο παλαιός ναός καταστράφηκε με το πέρασμα των χρόνων, πιθανότατα εξαιτίας επιδρομών και λεηλασιών από πειρατές. Έτσι, ως τόπος λατρείας χρησιμοποιήθηκε η κατακόμβη της Αγίας Θέκλας, που βρίσκεται λίγο χαμηλότερα. Η κατακόμβη αυτή φαίνεται πως ήταν αρχικά αρχαίος τάφος, ο οποίος χρονολογείται π.Χ. Η χρήση της κατακόμβης ως χώρου λατρείας συνεχίστηκε μέχρι το 1927, όταν χτίστηκε το σημερινό εκκλησάκι.
Ο Πάτερ εξήγησε πώς πιθανόν συνδέεται η ύπαρξη ενός ναού αφιερωμένου στην Αγία Θέκλα και ποια μπορεί να είναι η αιτία: «Ίσως υπήρξε κάποια σύνδεση λόγω μετακινήσεων ανθρώπων. Με τις μετακινήσεις πληθυσμών ίσως ήρθαν και άνθρωποι από τη Μικρά Ασία ή τη Συρία. Ξέρετε», είπε, «όταν πηγαίνουμε σε έναν νέο τόπο, φέρνουμε μαζί μας τους Αγίους και τις συνήθειές μας, και έτσι έφεραν την τιμή της Αγίας Θέκλας».
Υπάρχει, επίσης, μαρτυρία ότι η περιοχή λειτουργούσε ως αποβάθρα, όπου πιθανώς γίνονταν εμπορικές συναλλαγές: οι άνθρωποι έδιναν τη σοδειά τους για να πάρουν κάτι άλλο. Μάλιστα, όπως εξήγησε, στην περιοχή κοντά στη γέφυρα (κοντά στον δρόμο προς το εξωκλήσι) υπάρχει η παλιά συνοικία των Θρόνων. Υπάρχει και η μαρτυρία ότι η Σωτήρα βρισκόταν αρχικά κάπου εδώ, αλλά λόγω των επιδρομών οι κάτοικοι μετακινήθηκαν ψηλότερα, ώστε να μην είναι ορατοί από τη θάλασσα και να βρουν σωτηρία από τους πειρατές.
Ένας τόπος γαλήνης, προσευχής και πνευματικής ανανέωσης
Σε κάποιο σημείο της συζήτησής μας, ο Πάτερ Γεώργιος Χατζηαδάμου, μιλώντας για το τι σημαίνει για τους πιστούς αυτό το εκκλησάκι δίπλα στη θάλασσα σημείωσε ότι «το μικρό αυτό εκκλησάκι παίζει τον δικό του ξεχωριστό ρόλο, σε άμεση αρμονία με το φυσικό περιβάλλον που το περιβάλλει», ανέφερε. Όπως εξήγησε χαρακτηριστικά, η απλότητα και η γαλήνη του τόπου δημιουργούν μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, η οποία αγγίζει την καρδιά του ανθρώπου. Στον σύγχρονο τρόπο ζωής, που συχνά μας κουράζει και μας απομακρύνει από την εσωτερική ηρεμία, ο άνθρωπος αναζητά έναν τόπο σιωπής και προσευχής.
«Αρκετές φορές βρίσκουμε ανθρώπους να κάθονται μέσα στο εξωκλήσι μόνοι με τον Θεό ή να είναι γονατιστοί και να προσεύχονται. Ή να κάθονται έξω, να γαληνεύουν, να ατενίζουν τη θάλασσα». Έτσι κατέληξε, το φυσικό περιβάλλον και ο ταπεινός αυτός ναός συνδέονται αρμονικά, δημιουργώντας έναν χώρο προσευχής, περισυλλογής και πνευματικής ανάπαυσης. Τόνισε επίσης ότι μέχρι σήμερα, υπάρχουν συχνά στο παγκάρι χαρτάκια στα οποία μπορεί να γράψει ο κόσμος ονόματα για μνημόνευση, είτε ζώντων είτε κεκοιμημένων. Αρκετές φορές, όμως, βρίσκουμε γραμμένα διάφορα άλλα: κάποιος άνθρωπος γράφει τον πόνο του, τι ζητά από την Αγία Θέκλα ή την ευχαριστεί για όσα του χάρισε, όπως υγεία κλπ.
«Κι εμείς, φυσικά, είμαστε δημιουργήματα του Θεού και παιδιά Του· έτσι, αποτελούμε μέρος της φύσης και της δημιουργίας Του. Η φύση μάς ειρηνεύει, μάς γαληνεύει, μάς ανανεώνει, και συνδέεται άρρηκτα με το φυσικό τοπίο γύρω μας.
Αυτό είναι το μεγάλο δώρο που προσφέρουν τα εξωκλήσια: να πάμε εκεί μόνοι, να προσευχηθούμε όπως και όσο θέλουμε, να αναφέρουμε στον Θεό τις ανησυχίες και τους πόνους μας, να βρούμε ειρήνη, να γαληνεύσουμε και να αντλήσουμε δύναμη για να συνεχίσουμε τη ζωή μας».
Η αγνότητά του είναι αυτή που ίσως κάνει το εξωκλήσι μοναδικό
Χαρακτηρίζοντας το εξωκλήσι και τοπίο αγνό, άφθαρτο και απομονωμένο, ο Πάτερ Γεώργιος είπε ότι το εξωκλήσι της Αγίας Θέκλας, όπως και τα υπόλοιπα εξωκλήσια της Κύπρου, «μας επιτρέπουν να είμαστε μόνοι μας και να απολαμβάνουμε αυτά που θέλουμε».
Η μοναδικότητά του κάνει το εκκλησάκι γνωστό παγκυπρίως (και όχι μόνο), καθώς τελούνται πολλοί γάμοι και βαπτίσεις, όχι μόνο από την Κύπρο αλλά και από το εξωτερικό – από τη Συρία, την Αγγλία, την Αυστραλία, την Αμερική. «Ίσως τους ελκύει το αγνό τοπίο, αλλά πολλοί έχουν και μεγάλη ευλάβεια προς την Αγία Θέκλα, και η τιμή της έχει απλωθεί ευρύτερα. Αγαπούν την Αγία Θέκλα», πρόσθετε ο Πάτερ Γεώργιος.
«Η λειτουργία εδώ έχει κάτι διαφορετικό καθώς η Θεία Λειτουργία τελείται πολύ απλά εδώ και το φυσικό τοπίο συνδυάζεται με τη λατρεία προς τον Θεό. Θεωρώ ότι αυτό βοηθά πνευματικά τόσο εμάς, τους ιερείς από τη Σωτήρα, που ερχόμαστε με τη σειρά να λειτουργούμε, όσο και τους ανθρώπους που θέλουν να εκκλησιαστούν εδώ. Μάλιστα, υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν τόσο πολύ αυτόν τον χώρο, που έρχονται να τον καθαρίσουν και να τον περιποιηθούν, γιατί έτσι το αισθάνονται».
Οι εορτασμοί και οι θρησκευτικές ακολουθίες στο εξωκλήσι της Αγίας Θέκλας στη Σωτήρα
Η Αγία Θέκλα τιμάται στις 24 Σεπτεμβρίου, οπότε στο εξωκλήσι της Αγίας Θέκλας στη Σωτήρα γίνεται μεγάλη πανήγυρις. Σύμφωνα με τα λόγια του Πάτερ Γεώργιου, παρατηρείται ότι χρόνο με τον χρόνο όλο και περισσότερος κόσμος προσέρχεται για να προσκυνήσει, αλλά συμμετέχει και στις ακολουθίες. Όπως εξήγησε, την παραμονή τη γιορτής της Αγίας, τελείται ο εσπερινός, ενώ το πρωί της 24ης γίνεται η Θεία Λειτουργία. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας τελείται ο εσπερινός και η παράκληση προς την Αγία, όπου και πάλι συμμετέχει πλήθος κόσμου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα τα δύο τελευταία, στις 6 Ιανουαρίου τελείται εκεί η Θεία Λειτουργία των Φώτων και η κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα. Επίσης, η κατάδυση του Σταυρού τελείται εδώ και αρκετά χρόνια και τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος, κατά την Πεντηκοστή δηλαδή, με πολύ κόσμο να εκκλησιάζεται. Από την άλλη, μετά την ανακαίνιση του ναού και από τον καιρό της πανδημίας του κορωνοϊού, οι Θείες Λειτουργίες ξεκινούν από τη νύχτα της Αναστάσεως και συνεχίζονται κάθε Κυριακή μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, όσο το επιτρέπει ο καιρός.
«Όντως, το εκκλησάκι είναι πολύ συνδεδεμένο με τους κατοίκους της Σωτήρας. Η επίσημη αργία των σχολείων είναι στις 24 Σεπτεμβρίου, και υπήρχε πάντα η παράδοση ο κόσμος να μένει στα χωράφια του. Αρκετοί έχουν σπίτια εδώ, στα χωράφια που γειτνιάζουν με τον ναό, και το διήμερο της Αγίας Θέκλας συναντιούνται οικογένειες για να φάνε μαζί και να περάσουν οικογενειακές στιγμές που τις συνδέουν. Έτσι φαίνεται πώς η λατρεία του Θεού και η τιμή σε έναν Άγιο φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά».
Στο απέραντο γαλάζιο της θάλασσας και μέσα στη σιωπή της φύσης, λοιπόν, το εξωκλήσι της Αγίας Θέκλας στη Σωτήρα συνεχίζει να στέκει ταπεινό αλλά ζωντανό μέσα στον χρόνο. Για τους κατοίκους της περιοχής, αλλά και για τους επισκέπτες που φτάνουν μέχρι εδώ, δεν είναι μόνο ένα γραφικό εκκλησάκι δίπλα στο κύμα. Είναι ένας τόπος προσευχής, γαλήνης και εσωτερικής αναζήτησης. Ένας μικρός, φωτεινός φάρος πίστης που θυμίζει ότι, ακόμη και μέσα στον θόρυβο της καθημερινότητας, υπάρχει πάντα ένας χώρος όπου ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί για λίγο, να γαληνέψει και να στραφεί ξανά προς το φως της πίστης.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου | Κινηματογράφηση και φωτογραφίες: Ιάκωβος Χριστοδούλου