Λίγα εργαλεία οψιανού από τη Χοιροκοιτία ανοίγουν ένα παράθυρο στις επαφές της νεολιθικής Κύπρου.
Μικρές, σκοτεινές λεπίδες από τη Χοιροκοιτία διατηρούν μια πληροφορία μεγαλύτερη από το μέγεθός τους: η πρώτη ύλη τους είχε φτάσει στην Κύπρο από την απέναντι ηπειρωτική γη. Είναι κατασκευασμένες από οψιανό, ένα φυσικό ηφαιστειακό γυαλί που μπορούσε να δώσει πολύ κοφτερές ακμές.
Στο Κυπριακό Μουσείο, τα εργαλεία αυτά παρουσιάζονται ως ευρήματα του νεολιθικού οικισμού. Η προέλευση του υλικού τους συνδέεται με πηγές της Ανατολίας και προσθέτει ένα μικρό αλλά ουσιαστικό στοιχείο στην ιστορία των θαλάσσιων επαφών.
Τι μπορεί να πει ένα υλικό
Ο οψιανός δεν είναι μέταλλο. Η χρήση του ανήκει στην τεχνολογία της λαξευμένης πέτρας: με ελεγχόμενα χτυπήματα αποσπώνται λεπτά κομμάτια και σχηματίζονται ακμές κοπής. Το αποτέλεσμα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε εργασίες που απαιτούσαν κοφτερό εργαλείο.
Η επιστημονική μελέτη της πρώτης ύλης επιτρέπει να συσχετιστούν αντικείμενα με γεωλογικές πηγές. Στην περίπτωση της Χοιροκοιτίας, ο μικρός αριθμός λεπίδων οψιανού έχει σημασία ακριβώς επειδή η εισαγόμενη πρώτη ύλη ξεχωρίζει ανάμεσα στα υπόλοιπα εργαλεία.
Επαφή δεν σημαίνει γνωστό δρομολόγιο
Η παρουσία υλικού από την Ανατολία δείχνει ότι υπήρχε κάποια διαδρομή μεταφοράς προς το νησί. Δεν αποδεικνύει από μόνη της ποιος ταξίδεψε, πόσες ενδιάμεσες ανταλλαγές έγιναν ή ποιο λιμάνι χρησιμοποιήθηκε.
Στη σχετική έρευνα έχει προταθεί και η πιθανότητα έμμεσης μεταφοράς μέσω της ακτής της Συρίας και της Παλαιστίνης. Πρόκειται για ερμηνεία των δεδομένων, όχι για διαδρομή καταγραμμένη σε κάποιο νεολιθικό κείμενο. Ο αριθμός των ευρημάτων είναι μικρός και δεν στηρίζει την εικόνα ενός μεγάλου, οργανωμένου εμπορίου όπως το γνωρίζουμε σε μεταγενέστερες εποχές.
Το εργαλείο μέσα στον οικισμό
Η Χοιροκοιτία είναι γνωστή για τα κυκλικά σπίτια, τους περιβόλους και την οργάνωση των κατοικιών γύρω από μικρούς ανοικτούς χώρους. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει ακόμη λίθινα αγγεία, οστέινα εργαλεία, φυτικά κατάλοιπα και ανθρώπινες ταφές κάτω από τα δάπεδα.
Αυτά τα ευρήματα δείχνουν πώς ζούσαν οι κάτοικοι μέσα στον οικισμό. Οι λίγες λεπίδες οψιανού προσθέτουν την εξωτερική του πλευρά: την επικοινωνία με τόπους που δεν βρίσκονταν σε απόσταση περπατήματος.
Μια επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο και μια στάση μπροστά στα μικρά εργαλεία του μουσείου συμπληρώνουν η μία την άλλη. Στη Χοιροκοιτία φαίνεται η κλίμακα της κοινότητας· στη βιτρίνα, ένα αντικείμενο που χωρούσε στο χέρι διατηρεί το ίχνος ενός ταξιδιού.
