Είναι αυτές οι προσωπικότητες που συναντάς κατά τύχη στη ζωή σου και σου αλλάζουν την τροχιά χωρίς να το καταλάβεις. Είναι αυτά τα πρόσωπα που μπαίνουν αθόρυβα, λένε πέντε – έξι κουβέντες, κάνουν μια μικρή στροφή – και ξαφνικά βλέπεις τα πράγματα και τις θύμησές σου αλλιώς.
Έτσι και η κυρία Αποστόλα, ετών 90, από το Μάμμαρι της Επαρχίας Λευκωσίας. Τη συνάντησα μία και μόνο φορά (και τελευταία) ένα πρωινό ηλιόλουστου Σαββάτου, στην αγαπημένη της κοινότητα – όπως μου είπε μόλις με αντίκρισε, στο Μάμμαρι της Επαρχίας Λευκωσίας.
Ήταν Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2025. Είχαμε γυρίσματα με την ομάδα του Μένουμε Κύπρο – της σπουδαίας αυτής διαδικτυακής σελίδας που αποσκοπεί στην ανάδειξη προσώπων της Κύπρου μας, αξιοθέατων του νησιού μας όχι μόνο.
Στόχος μας εκείνη τη μέρα ήταν να μαζέψουμε υλικό από τρία πρόσωπα, τα οποία θα μας μιλούσαν – εξιστορούσαν για διαφορετικά πράγματα του παλιού καιρού της Κύπρου μας. Πρώτη στάση κάναμε στο σπίτι της γιαγιάς Αποστόλας.
Ένα γωνιακό σπίτι που μύριζε από ένα μίλι μακριά παράδοση. Η παραδοσιακή πόρτα του σπιτιού της άνοιξε. Μια γιαγιούλα καλοντυμένη, με περιποιημένα μαλλιά – μαζεμένα με κουρούκλα, με κουρασμένα μα συνάμα μαλακά χεράκια και ένα χαμόγελο μέχρι τον ουρανό. Η γιαγιά Αποστόλα μου θύμισε κατευθείαν τη δική μου αγαπημένη γιαγιά – μόνο που δεν είχαν το ίδιο επίθετο.
Με τον κινηματογραφιστή, μας καλωσόρισε, μας κέρασε νερό ή λεμονάδα (είναι το μόνο που δεν θυμάμαι!) και μας ξενάγησε στην αυλή της. Μια πελώρια αυλή, με δένδρα και γύρω – γύρω – σαν να σχημάτιζαν ένα πι, καμάρες πλιθαρένες και πρωτινές που λέμε, διατηρητέες και μη. Δεν θα ξεχάσω το χαρακτηριστικό, κλασσικό άπλωμα των σεντονιών στην αυλή, με τα σεντόνια τα’ κάτασπρα και τα ρούχα της να ανεμίζουν και να λιάζονται.
Πήραμε τις θέσεις μας. Αλλάξαμε διάφορα σκηνικά και καταλήξαμε εν τέλει μπροστά από την παραδοσιακή της, μεγάλη αυλή, κοντά στα εσπεριδοειδή δένδρα της. Εντωμεταξύ, η κυρία Αποστόλα, είχε επισκεφτεί το νοσοκομείο τις προάλλες με πόνο στο χέρι. Αν και της είπαμε ότι δεν χρειάζεται να το κουράζει, αυτή επέμενε να μας δείξει την ανέμη και όλα τα σχετικά.
«Μα κατάχνωτα, ήρτετε τόσο μάκρος, να μεν τα πω και να τα κάμω ούλλα όσα μου έρτουν;»
«Κυρία Αποστόλα μου, να μας μιλήσετε μόνο για την ανέμη εσείς. Για τη διαδικασία που χρειάζεται μέχρι να ολοκληρωθεί ένα πάπλωμα, ένα ρούχο. Δεν χρειάζεται να κάνετε κινήσεις».
«Εντάξει, αλλά εν τζαι γίνεται έτσι. Πρέπει να μάχουμε να σας δείχνω».
Την πείσαμε τελικά. Και ξεκινήσαμε. Κάναμε αρκετές παύσεις. Η κυρία Αποστόλα δεν σταματούσε να μιλά. Για τη ζωή, για τον έρωτα και τον γάμο της, για τα παιδιά της, για την εργασία της, για το πώς μεγάλωσε – σ’ εκείνη την μεγάλη, πανέμορφη «γιαγιαδίστικη» αυλή και για άλλα πολλά. Στόχος της ομάδας του Μένουμε Κύπρο είναι μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα, να «ξεπλέξουμε» όσα μας είπε, δημιουργώντας
«Είμαι καλή;», με ρωτάει κάποια στιγμή κοιτάζοντάς με σαν μωρό στα μάτια. «Εν εφόρησα την καλή μου την ποθκιάν», μου είπε, σαν να ήθελε να επιβεβαιώσει ότι όλα πάνε ρολόι – λέει μήπως και πω κάτι αρνητικό γι’ αυτή.
«Κυρία Αποστόλα μου, είσαστεν μια κούκλα», της είπα και γέμισαν τα μάτια μου.
Χαρά μου να γνωρίζω τέτοιες κούκλες με κάτασπρα μαλλιά, με περιποιημένες κουρούκλες στα μαλλιά και ξεχωριστές ποθκιές.
Η κυρία Αποστόλα, εκείνη τη μέρα που συναντηθήκαμε και είχαμε την τύχη οι δρόμοι μας να ενωθούν – μου επιβεβαίωσε με τη μορφή και την παρουσία της – πως ο Θεός δεν ενώνει τυχαία ανθρώπους. Κάτι ξέρει περισσότερο από εμάς.
Όσα χρόνια κι αν περάσουν, η κυρία Αποστόλα θα μου θυμίζει τη γιαγιά μου. Τη δική μου Ανδριάνα. Που δυστυχώς, δεν έφτασα να την αποχαιρετήσω για τα μαύρα εκείνα ξένα.
«Αν δεν σε ξαναδώ κορού μου, πάη πάη και καλό δρόμο», είπε η κυρία Ανδριάνα, αποχαιρετώντας μας.
«Εν νομίζω κυρία Αποστόλα μου να σας ξαναδώ, κόφκουμεν τζαι μακριά. Αλλά να ξέρετε ότι χάρηκα πολλά που σας γνώρισα», της ξεστόμισα αποχαιρετώντας την.
Όντως δεν πρόλαβα να τη ξαναδώ. Αλλά τουλάχιστον είπαμε αντίο.
Την κυρία Αποστόλα, όπως έμαθα διαδικτυακά από τον αγαπητό φίλο Αργύρη Σταμάτη, την αποχαιρέτησαν οι δικοί της και οι γνωστοί της για το αιώνιο Φως – εκείνο το αληθινό, αρχές του προηγούμενου μήνα.
Εις το επανιδείν κυρία Αποστόλα μου.
Και στην ερώτηση και στα σχόλια πολλών γύρω μου, «γιατί δεν κάθεσαι λεπτό», «για πιο λόγο μιλάς συνεχώς», «γιατί τραβάς φωτογραφίες κάθε στιγμή», έχω να πω: «Φυλάω στιγμές. Περαστικοί είμαστε όλοι, φίλε μου, σ’ αυτή τη ζωή. Σήμερα ζούμε, αύριο ίσως όχι».
*Τα πλάνα και τα λόγια της κυρίας Αποστόλας (που τραβήξαμε εκείνη τη μέρα που την επισκεφτήκαμε) δεν «ξεχάστηκαν». Χρήζουν απλώς αρκετή επεξεργασία διότι εκείνη τη μέρα μας είπε σχεδόν ολόκληρη την ιστορία της ζωής της! Υπόσχεσή μου, το επόμενο χρονικό διάστημα να ετοιμάσουμε ό,τι μπορούμε για να τα μοιραστούμε μαζί με την οικογένειά της (όπως μου το ζήτησαν) αλλά και μαζί σας. Ίσως αυτό να είναι και ο καλύτερος τρόπος να τη μνημονεύσουμε και με τη δική μας σειρά.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου