Δύο σημαντικά έργα της κυπριακής βυζαντινής τέχνης επέστρεψαν στην Κύπρο, περισσότερο από μισό αιώνα μετά την παράνομη απομάκρυνσή τους από τον τόπο τους. Πρόκειται για τις εικόνες των Ευαγγελιστών Ματθαίου και Μάρκου, οι οποίες χρονολογούνται στον 14ο αιώνα και ανήκουν στην Ιερά Μητρόπολη Μόρφου.
Οι εικόνες προέρχονται από τον βυζαντινό ναό της Παναγίας της Φορβιώτισσας στην Ασίνου. Πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 είχαν μεταφερθεί στο Μέγαρο της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας στην Κερύνεια, από όπου και κλάπηκαν.
Ύστερα από τον εντοπισμό τους στο Ηνωμένο Βασίλειο, την τεκμηρίωση της διακίνησής τους και την αναγνώριση των δικαιωμάτων της Εκκλησίας της Κύπρου, κατέστη δυνατή η επιστροφή τους. Σύμφωνα με την Ιερά Μητρόπολη Μόρφου, ο κάτοχός τους τις παρέδωσε χωρίς να ζητήσει αποζημίωση.
Καθοριστική για την ολοκλήρωση της προσπάθειας ήταν η συμβολή ειδικών σε θέματα βυζαντινής τέχνης και επαναπατρισμού πολιτιστικών αγαθών, καθώς και η νομική υποστήριξη και ο συντονισμός της διαδικασίας. Η Μητρόπολη ευχαρίστησε επίσης το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου, την Αστυνομία Κύπρου, την Ιντερπόλ και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιστροφή των εικόνων.
Οι εικόνες των Ματθαίου και Μάρκου αποτελούν μέρος της Μεγάλης Δέησης της Παναγίας Φορβιώτισσας. Το 2007 είχαν επαναπατριστεί από τη Νέα Υόρκη και οι εικόνες των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, που ανήκουν στην ίδια σειρά. Η εικόνα του Χριστού Παντοκράτορα διασώζεται, ενώ εξακολουθούν να αναζητούνται εκείνες της Θεοτόκου, του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και των Ευαγγελιστών Ιωάννη και Λουκά.
Η επιστροφή των δύο εικόνων δεν σημαίνει μόνο την ανάκτηση πολύτιμων έργων τέχνης. Είναι η επιστροφή στην Κύπρο αντικειμένων που συνδέονται με την πίστη, την ιστορία και τη συλλογική μνήμη του τόπου.
