Η άνοιξη έφτασε και μαζί της οι κυπριακοί αγροί αρχίζουν να γεμίζουν χρώμα! Ανάμεσα στα άγρια λουλούδια που θα συναντήσει κανείς τις επόμενες εβδομάδες ξεχωρίζουν δύο συγγενικά φυτά του Άδωνι. Μικρά αλλά εντυπωσιακά, με κόκκινα και κίτρινα άνθη, φωτίζουν τα χωράφια, αποτελώντας ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της εποχής.
Στις πεδινές εκτάσεις της Κύπρου, ανάμεσα σε καλλιεργημένους αγρούς, ελαιώνες και ακαλλιέργητες γωνιές της γης, φυτρώνουν δύο ταπεινά αλλά εντυπωσιακά αγριόχορτα. Παρόλο που είναι μικρά και συχνά απαρατήρητα, ξεχωρίζουν την άνοιξη όταν τα άνθη τους φωτίζουν το τοπίο. Ανήκουν και τα δύο στην οικογένεια των Ρανουγκουλιδών και είναι γνωστά για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες. Και ποια είναι αυτά; Τα δύο συγγενικά είδη του φυτού Άδωνις.
Ο Adonis annua και Adonis microcarpus που θυμίζουν παραδεισένια τοπία
Το πρώτο, που φέρει το όνομα το «Adonis annua», είναι το πιο ψηλό από τα δύο. Μπορεί να φτάσει περίπου το μισό μέτρο και απλώνεται με ένα λεπτεπίλεπτο, σχεδόν δικτυωτό φύλλωμα. Τα φύλλα του είναι στενά και μοιάζουν με μικρές βελόνες. Από τον Φεβρουάριο μέχρι και τον Μάιο στολίζεται με ζωηρά κόκκινα άνθη που ξεχωρίζουν μέσα στο πράσινο των αγρών. Οι καρποί του σχηματίζονται σε μικρές κυλινδρικές κάψουλες. Το συναντά κανείς κυρίως στις πεδιάδες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε λοφώδεις περιοχές μέχρι περίπου τα 800 μέτρα υψόμετρο.
Το δεύτερο είδος, το «Adonis microcarpus», θυμίζει πολύ τον συγγενή του, αλλά είναι πιο χαμηλό και πιο διακριτικό. Σπάνια ξεπερνά τα 35 εκατοστά. Ανθίζει λίγο νωρίτερα, από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο, και τα άνθη του έχουν ένα λαμπερό κίτρινο χρώμα που τραβά το βλέμμα. Οι καρποί του είναι μικρές επιμήκεις κάψουλες. Το φυτό αυτό προτιμά χαμηλότερα υψόμετρα και συνήθως δεν συναντάται πάνω από τα 500 μέτρα, ενώ φυτρώνει τόσο σε καλλιεργημένα χωράφια όσο και σε ακαλλιέργητες εκτάσεις.
Δεν είναι μόνο η ομορφιά τους που τα κάνουν να ξεχωρίζουν…
Πέρα όμως από την ομορφιά τους, τα δύο αυτά φυτά είχαν και πρακτική αξία για τους ανθρώπους των παλαιότερων εποχών. Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιούνταν ευρέως, καθώς περιέχουν δραστικές ουσίες όπως η αδωνοτοξίνη και η στροφαντίνη. Από αυτά παρασκεύαζαν αφεψήματα, δηλαδή παρασκευάσματα που προκύπτουν μετά από το βράσιμο που θεωρούνταν καρδιοτονωτικά, ενώ σκευάσματα από τα φυτά χρησιμοποιούνταν και ως θεραπεία για την υδρωπικία (παθολογική συσσώρευση ορώδους υγρού στους ιστούς, κάτω από το δέρμα καθώς και σε κοιλότητες του σώματος, προκαλώντας έντονο οίδημα).
Τα άνθη του Άδωνι, όπως και πολλά άλλα κυπριακά αγριολούλουδα, θυμίζουν πόσο πλούσια και πολύτιμη είναι η φυσική, κυπριακή κληρονομιά μας. Αν και πολλές φορές περνούν απαρατήρητα ανάμεσα στα διάφορα χόρτα των χωραφιών, τα κόκκινα και κίτρινα άνθη τους αποτελούν μια διακριτική αλλά εντυπωσιακή πινελιά στο ανοιξιάτικο τοπίο, ανακαλύπτοντας, την ίδια ώρα, τη βαθιά σχέση που είχαν οι πρόγονοί μας παλαιότερα με τα φυτά και τις πολύτιμες ιδιότητές τους.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας