Φρέσκο με κολοκούδι ή ξερό με χόρτα, το λουβί κρατά σταθερή θέση στην κυπριακή καθημερινή κουζίνα.
Το ξερό λουβί αναγνωρίζεται από το μαύρο σημάδι πάνω στον ανοιχτόχρωμο σπόρο του. Στην Κύπρο, όμως, η λέξη συνδέεται με περισσότερες από μία μορφές φαγητού: φρέσκο ή ξερό, μόνο του ή μαζί με λαχανικά, έμπαινε συχνά στην καθημερινή κατσαρόλα.
Το λουβί είναι το μαυρομάτικο όσπριο του είδους Vigna unguiculata. Στις παλιές διατροφικές καταγραφές εμφανίζεται δίπλα στα φασόλια, στις φακές, στα ρεβίθια, στα κουκιά και στη λουβάνα, ως ξεχωριστό είδος.
Με κολοκούδι ή με χόρτα
Στην παραδοσιακή κυπριακή δίαιτα καταγράφεται φρέσκο λουβί με κολοκούδι. Σε άλλους συνδυασμούς το λουβί μαγειρεύεται με «λάχανα», δηλαδή με σέσκουλα. Η επιλογή λαχανικού αλλάζει τη γεύση και την υφή του ίδιου βασικού φαγητού.
Οι παλιές περιγραφές από την Κατωκοπιά ξεχωρίζουν το φρέσκο λουβί βραστό από το ξερό, το οποίο μπορούσε να γίνει βραστό, να δεχτεί τηγάνιση ή να χρησιμοποιηθεί σε λουβόσουπα. Δεν πρόκειται για διαφορετικές ονομασίες της ίδιας ακριβώς παρασκευής.
Το κολοκούδι και τα σέσκουλα δείχνουν έναν συνηθισμένο τρόπο οργάνωσης του γεύματος: το όσπριο και το λαχανικό μαγειρεύονται μαζί, αντί το δεύτερο να περιορίζεται σε ένα συνοδευτικό στο πλάι.
Ενα φαγητό της καθημερινότητας
Οι καταγραφές της διατροφής της υπαίθρου δίνουν κεντρική θέση στα όσπρια, στα λαχανικά, στα ζυμαρικά και στο ψωμί. Το κρέας εμφανιζόταν πιο σπάνια σε αρκετά νοικοκυριά και συνδεόταν συχνά με γιορτές ή ειδικές περιστάσεις.
Η διαφορά φρέσκου και ξερού παραμένει ουσιαστική και σήμερα. Οταν μια συνταγή ή μια οικογενειακή περιγραφή αναφέρει απλώς «λουβί», η μορφή του υλικού είναι η πρώτη πληροφορία που ξεκαθαρίζει ποιο φαγητό πρόκειται να μαγειρευτεί.
