Με όσπρια και μέσα σε πίτες, τα σέσκουλα είχαν πολλές χρήσεις. Η λέξη «λάχανα» δεν σήμαινε πάντοτε το κραμπί.
Στο κυπριακό λουβί με «λάχανα», τα λάχανα είναι σέσκουλα. Η λέξη δεν αναφέρεται υποχρεωτικά στο σφιχτό, στρογγυλό κραμπί της σαλάτας. Αυτή η μικρή διαφορά στη γλώσσα αλλάζει και το υλικό που μπαίνει στην κατσαρόλα.
Τα σέσκουλα είναι φυλλώδες λαχανικό συγγενικό με τα παντζάρια. Χρησιμοποιούνται τα μεγάλα φύλλα και οι μίσχοι τους. Οι σημερινές ποικιλίες μπορεί να έχουν λευκούς, κόκκινους, ροζ ή κίτρινους μίσχους, με διαφορετικές αποχρώσεις και στα φύλλα.
Μέσα στο ίδιο φαγητό με τα όσπρια
Στην παραδοσιακή κυπριακή δίαιτα καταγράφονται λουβί με σέσκουλα και κουκιά με σέσκουλα. Ο συνδυασμός ενώνει στο ίδιο πιάτο το όσπριο και το φυλλώδες λαχανικό. Τα χόρτα δεν μπαίνουν απλώς σε ξεχωριστή σαλάτα δίπλα από το κυρίως φαγητό.
Οι διαφορετικές οικογενειακές παρασκευές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μία υποχρεωτική συνταγή. Το είδος του οσπρίου, η μορφή του —φρέσκο ή ξερό— και η ποσότητα των χόρτων αλλάζουν τον χαρακτήρα του γεύματος.
Η ονομασία του πιάτου κρατά μια πληροφορία που δεν είναι αυτονόητη για όποιον δεν μεγάλωσε με αυτή τη χρήση της λέξης. Αν κάποιος ζητήσει «λάχανα» για λουβί και πάρει κραμπί, έχει ήδη αλλάξει τη βάση της παρασκευής.
Και στη γέμιση της πίτας
Τα σέσκουλα εμφανίζονται επίσης στις καταγραφές για τις σσεπαστές, τις πίτες με δύο φύλλα που έκλειναν τη γέμιση ανάμεσά τους. Στις χορτόπιτες χρησιμοποιούνταν άγρια σπανάκια, σέσκουλα, λαψάνες, ξινιατοί και άλλα χόρτα της υπαίθρου.
Η μίξη διαφορετικών χόρτων έδινε άλλη γεύση από μια γέμιση με ένα μόνο λαχανικό. Δεν σημαίνει ότι κάθε σύγχρονη καλλιεργούμενη ποικιλία υπήρχε τότε ή ότι τα παλιά νοικοκυριά χρησιμοποιούσαν ακριβώς τον ίδιο συνδυασμό.
Φύλλο και μίσχος
Τα νεαρά φύλλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σαλάτες, ενώ τα μεγαλύτερα μαγειρεύονται. Το ίδιο φυτό δίνει έτσι διαφορετική υφή ανάλογα με το στάδιο του φύλλου και τον τρόπο προετοιμασίας.
Η συγγένεια με τα παντζάρια δεν τα κάνει το ίδιο υλικό στην κουζίνα: στο πιάτο με σέσκουλα πρωταγωνιστούν το φύλλωμα και οι μίσχοι. Αυτά είναι που αναζητάμε όταν το φαγητό ζητά τα κυπριακά «λάχανα».
