Κουτσιά, από τον χλωρό καρπό στη σούπα

Share post:

Τα κουκιά έμπαιναν σε διαφορετικές κατσαρόλες, φρέσκα ή ξερά. Οι παλιές καταγραφές κρατούν και τις λέξεις της κυπριακής κουζίνας.

Τα κουκιά, ή «κουτσιά» στην κυπριακή ονομασία, δεν έδιναν μόνο ένα φαγητό. Φρέσκα ή ξερά, βραστά ή γιαχνί, εμφανίζονται σε διαφορετικές παρασκευές της καθημερινής κουζίνας. Η μορφή του καρπού καθόριζε και το αποτέλεσμα στην κατσαρόλα.

Στις παλιές καταγραφές από την Κατωκοπιά συναντάμε φρέσκα κουκιά βραστά, σκορδαλιά με κουκιά, ξερά βραστά και κουτσιόσουπα. Πρόκειται για διαφορετικές χρήσεις του ίδιου οσπρίου, σε μια διατροφή όπου τα όσπρια είχαν σταθερή θέση.

Φρέσκα και ξερά δεν είναι το ίδιο πιάτο

Τα ξερά κουκιά ονομάζονται και «κούννες», ενώ στην Πιτσιλιά τα φρέσκα καταγράφονται ως «πουμπουρούθκια». Ο χλωρός καρπός και το ξερό όσπριο χρειάζονται διαφορετική προετοιμασία και δίνουν άλλη υφή στην κατσαρόλα.

Τα κουκιά συνδυάζονταν και με λαχανικά. Στην κυπριακή παραδοσιακή δίαιτα καταγράφονται κουκιά με λάχανα, δηλαδή με σέσκουλα, καθώς και φρέσκα κουκιά με κόλιανδρο. Το πράσινο στοιχείο δεν λειτουργούσε μόνο ως σαλάτα στο πλάι, αλλά έμπαινε στο ίδιο φαγητό.

Αλλες καταγραφές αναφέρουν τηγανητά κουκιά και κουκιά γιαχνί. Δεν υπήρχε μία υποχρεωτική μορφή μαγειρέματος για όλο το νησί ή για κάθε οικογένεια.

Η κουτσιόσουπα και το καθημερινό τραπέζι

Η κουτσιόσουπα δείχνει πώς ένα όσπριο μπορούσε να αποτελέσει τη βάση ολόκληρου γεύματος. Στις τοπικές ονομασίες διατηρείται και η λέξη «κουτσιοζούμι», για τον ζωμό από κουκιά. Το υγρό της κατσαρόλας είχε δική του θέση στη γλώσσα και στη διατροφή.

Τα κουκιά ανήκαν στα όσπρια που καλλιεργούνταν στην Κύπρο, μαζί με τις φακές, τα φασόλια, το λουβί, τα ρεβίθια και τη λουβάνα. Οι διαφορετικοί συνδυασμοί τους με χόρτα, ρύζι ή ζυμαρικά εξηγούν γιατί η παλιά καθημερινή κουζίνα δεν μπορεί να περιγραφεί μόνο μέσα από τα κρεατικά των γιορτών.

Στη Μεσαορία τα όσπρια σπέρνονταν τον Φεβρουάριο και συλλέγονταν τον Απρίλιο και τον Μάιο. Μετά τη συλλογή ακολουθούσαν η ξήρανση στον ήλιο, το κοσκίνισμα και η αποθήκευση. Η διάκριση ανάμεσα στον φρέσκο και στον αποθηκευμένο καρπό εξηγεί πώς το ίδιο όσπριο μπορούσε να βρίσκεται στο τραπέζι σε διαφορετικές εποχές.

Related articles

Φαλαρίδα, το λευκό σημάδι στο νερό

Το μαύρο υδρόβιο πουλί με το λευκό ράμφος ζει στην Κύπρο όλο τον χρόνο, ενώ τον χειμώνα οι αριθμοί του αυξάνονται.

Η Κυπερούντα μπαίνει στις γιορτές

Από το Σάββατο 21 Νοεμβρίου η χριστουγεννιάτικη περίοδος στην Κυπερούντα, σε υψόμετρο περίπου 1.300 μέτρων.

Τόχνη, με κλειδί σε πέτρινο διαμέρισμα

Διαμονή μέσα στο χωριό, με κουζίνα και αυλή ή μπαλκόνι. Τι περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο μοντέλο αγροτουρισμού.

Παναγιά, μια βόλτα ψηλά στην Πάφο

Το χωριό του Μακαρίου, οι αμπελιές και το Βουνί της Παναγιάς δίνουν διαφορετικές αφετηρίες για μια ημέρα στην ορεινή Πάφο.

Τζινάρες με αυγά, λίγα υλικά στο τηγάνι

Λίγα υλικά, λεπτές φέτες αγκινάρας και λεμόνι. Μια κυπριακή παρασκευή που σερβίρεται και ως μεζές.

Κιρκίρι, η μικρή πάπια του χειμώνα

Η μικρότερη πάπια της Ευρώπης επισκέπτεται την Κύπρο τον χειμώνα και περνά από το νησί στις μεταναστεύσεις της.

Λευκωσία, στήριξη για το ενεργειακό κόστος

Περιφερειακός κόμβος για την ενεργειακή φτώχεια προβλέπεται στη Λευκωσία. Το ευρωπαϊκό έργο καλύπτει και τη δυσκολία δροσισμού το καλοκαίρι.

Φειδίας Παυλίδης – Λεμεσός: Η αρχιτεκτονική ταυτότητα μίας νεαρής πόλης που λατρεύει να μην μένει ίδια.

Πώς διατηρεί μια πόλη την ταυτότητά της καθώς αλλάζει; Στο νέο επεισόδιο του «B my Guest» του OLOI...