Στην καρδιά της κοινότητας της Ασγάτα στην Επαρχία Λεμεσού, ένα πέτρινο κτήριο του 1920 δεν αφηγείται απλώς ιστορίες – τις ζωντανεύει. Το Μουσείο Ελιόμυλου και Αλευρόμυλου Ασγάτας το οποίο αρχικά λειτούργησε ως βιομηχανία, δεν είναι ένα ακόμα τοπικό μουσείο· είναι ένα ταξίδι στον χρόνο, εκεί όπου το σιτάρι γινόταν ψωμί και η ελιά πολύτιμο λάδι μέσα από ιδρώτα, θόρυβο και μυρωδιές μιας άλλης εποχής.
Μπαίνοντας στη μεγάλη αίθουσα, ο επισκέπτης έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τον αυθεντικό ελιόμυλο. Τα μηχανήματα στέκουν επιβλητικά, σαν να περιμένουν το επόμενο σακί με ελιές. Λίγα βήματα πιο πέρα, στο μηχανοστάσιο, δεσπόζει η παλιά μηχανή που έδινε ζωή σε ολόκληρη τη μονάδα, κινώντας με ιμάντες και τροχαλίες κάθε γρανάζι της παραγωγής. Είναι ο βιομηχανικός «παλμός» μιας εποχής που δεν γνώριζε κουμπιά και αυτοματισμούς.
Σε ξεχωριστή αίθουσα, ο αλευρόμυλος και τα εργαλεία του οργώματος αφηγούνται την πορεία του σιταριού από το χωράφι στο τραπέζι. Η διαδρομή ολοκληρώνεται στην αίθουσα προβολής, όπου δύο ντοκιμαντέρ – για την ελιά και το σιτάρι – φωτίζουν τη σημασία τους στην καθημερινότητα και την οικονομία του τόπου.
Την ίδια ώρα, ηχητικές αναπαραστάσεις αναβιώνουν τον ήχο της μηχανής τόσο του ελιόμυλου όσο και του αλευρόμυλου, μεταφέροντας τον επισκέπτη σε μια εποχή όπου ο μεταλλικός παλμός των μηχανημάτων γέμιζε τον χώρο. Και μέσα από δωρεάν ξεναγήσεις διάρκειας περίπου τριάντα λεπτών, η ιστορία αποκτά φωνή, λεπτομέρεια και ανθρώπινη διάσταση.
Είτε πρόκειται για οργανωμένες ομάδες είτε για μεμονωμένους επισκέπτες, η εμπειρία προσαρμόζεται – ακόμη και εκτός ωραρίου, κατόπιν συνεννόησης. Γιατί στην Ασγάτα δεν διατηρείται απλώς ένα παλιό εργοστάσιο. Διασώζεται ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης.
Αν αναζητάς μια αυθεντική εμπειρία που συνδέει το παρελθόν με το παρόν, τότε ναι – στην Ασγάτα υπάρχει κάτι που οπωσδήποτε πρέπει να ανακαλύψεις!
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου