Στο οροπέδιο της Λαόνας, ο Αγιος Καλανδίωνας, οι λαϊκές παραδόσεις και ένα κέντρο γεωλογίας δίνουν διαφορετικές αφορμές για επίσκεψη.
Ο Ακάμας δεν τελειώνει στην ακτογραμμή του. Στις Πάνω Αρόδες, στο οροπέδιο της Λαόνας, το τοπίο αλλάζει υψόμετρο και η εκδρομή μεταφέρεται σε έναν μικρό οικισμό με εκκλησίες, λαϊκές παραδόσεις και δεσμό με τα φαράγγια της περιοχής.
Το χωριό βρίσκεται περίπου 23 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Πάφου, σε υψόμετρο γύρω στα 590 μέτρα. Αποτελεί διαφορετικό προορισμό από μια παραλιακή στάση, παρότι η θάλασσα και η χερσόνησος του Ακάμα παραμένουν μέρος του ευρύτερου γεωγραφικού του πλαισίου.
Γύρω από τον Αγιο Καλανδίωνα
Η εκκλησία του Αγίου Καλανδίωνα χρονολογείται στον 18ο αιώνα και συνδέεται με τον πολιούχο του χωριού. Δίπλα της βρίσκονται δύο λίθινες λάρνακες, γνωστές τοπικά ως λάρνακες του Αγίου Αγαπητικού και του Αγίου Μισητικού.
Τα ονόματα συνδέθηκαν στη λαϊκή παράδοση με την αγάπη και το μίσος. Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο η κοινότητα ερμήνευσε και ενέταξε παλιά αντικείμενα στις αφηγήσεις της, όχι για ιστορική απόδειξη των δοξασιών που τα συνοδεύουν.
Μια τέτοια στάση έχει ενδιαφέρον επειδή επιτρέπει να δούμε διαφορετικά επίπεδα της ίδιας θέσης: την εκκλησία, τα λίθινα αντικείμενα και τις ιστορίες που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά. Δεν χρειάζεται να συγχωνευθούν όλα σε μία βεβαιότητα για να γίνουν κατανοητά.
Η γεωλογία μέσα στο παλιό σχολείο
Στις Πάνω Αρόδες λειτουργεί Κέντρο Πληροφόρησης Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Ακάμα, που δημιουργήθηκε στο παλιό δημοτικό σχολείο. Η έναρξή του τοποθετείται στο 2022.
Το κέντρο προσθέτει μια δεύτερη οπτική στη βόλτα. Οι βράχοι, οι κοιλάδες και τα φαράγγια αποκτούν ιστορία που προηγείται κατά πολύ του χωριού. Η παρουσία εκπαιδευτικού χώρου και ψηφιακών δραστηριοτήτων επιτρέπει διαφορετικούς τρόπους γνωριμίας με τα γεωλογικά θέματα.
Η γεωλογία δεν είναι απλώς ένα πρόσθετο κεφάλαιο της τοπικής περιήγησης. Εξηγεί τη μορφή του τοπίου που βλέπει ο επισκέπτης, από τις κάθετες πλευρές των φαραγγιών μέχρι τις εναλλαγές ανάμεσα στην ενδοχώρα και την ακτή.
Ενα χωριό με αγροτική ιστορία
Οι Πάνω Αρόδες συνδέθηκαν με την αμπελουργία. Η σημερινή περιορισμένη παρουσία αμπελοκαλλιεργητών δείχνει και την αλλαγή της αγροτικής ζωής, χωρίς να χρειάζεται το χωριό να παρουσιάζεται ως σκηνικό που έμεινε ακίνητο στον χρόνο.
Οι Πάνω και οι Κάτω Αρόδες αποτελούν δύο γειτονικούς οικισμούς με διαφορετικές ιστορικές διαδρομές. Η διάκριση βοηθά τον επισκέπτη να διαβάσει σωστά τον χάρτη και να μην αντιμετωπίζει κάθε αναφορά στις «Αρόδες» ως ακριβώς το ίδιο σημείο.
Για μια πρώτη έξοδο, ο πυρήνας του χωριού και το κέντρο γεωλογίας μπορούν να αποτελέσουν επαρκές θέμα. Η κατάβαση σε φαράγγι είναι ξεχωριστή δραστηριότητα, με άλλο χρόνο και διαφορετικές απαιτήσεις από τον περίπατο στον οικισμό.
