Κάθε άνοιξη, η ύπαιθρος στο νησί μας ντύνεται στα ροζ και λευκά, καθώς οι αμυγδαλιές ανθίζουν, χαρίζοντας ένα από τα πιο μαγευτικά θεάματα της κυπριακής φύσης. Η αμυγδαλιά είναι ένα δένδρο που συναντάται φυσικά σε πολλές περιοχές της Κύπρου και έχει προσαρμοστεί πλήρως στις τοπικές συνθήκες. Καλλιεργείται στο νησί εδώ και πάρα πολλά χρόνια και αποτελεί σημαντικό μέρος της γεωργικής παράδοσης. Χάρη στην αντοχή της στην ξηρασία και την ικανότητά της να ευδοκιμεί σε ασβεστώδη εδάφη, καλλιεργείται σε εκτεταμένες περιοχές σε ολόκληρη την Κύπρο.
Πίσω όμως από αυτή την εικόνα απαράμιλλης ομορφιάς, κρύβεται μια λιγότερο γνωστή πραγματικότητα: η αμυγδαλιά, όπως και πολλά άλλα δένδρα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε ασθένειες και εχθρούς που απειλούν την υγεία και την παραγωγικότητά της και εν τέλει την ομορφιά της.
Έντομα, μύκητες και βακτήρια μπορούν να πλήξουν τα φύλλα και τους καρπούς, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στους καλλιεργητές. Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελούν βασικά εργαλεία για τη διατήρηση αυτής της εμβληματικής καλλιέργειας, που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κυπριακής γης και παράδοσης.
Οι πιο σοβαροί εχθροί της αμυγδαλιάς στην Κύπρο
Σύμφωνα με την Έκδοση 12/2016 «Η καλλιέργεια της αμυγδαλιάς», του Τμήματος Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, οι πιο σοβαροί εχθροί της αμυγδαλιάς στο νησί μας είναι τρεις: το ευρύτομο, οι αφίδες και ο στεφανίτης.
ΕΥΡΥΤΟΜΟ
Το ευρύτομο είναι ένα μικρό υμενόπτερο έντομο που επιτίθεται στον φρέσκο, μαλακό καρπό της αμυγδαλιάς στα πρώτα στάδια ανάπτυξής του. Η ζημιά γίνεται από την προνύμφη (το «σκουλήκι»), η οποία τρέφεται από την ψίχα του αμυγδάλου. Οι προσβεβλημένοι καρποί δεν αναπτύσσονται κανονικά· ξεραίνονται, ζαρώνουν (οι λεγόμενες «ζαρέττες») και είτε μένουν πάνω στο δένδρο είτε πέφτουν στο έδαφος.
Το έντομο περνά τον χειμώνα μέσα σε αυτούς τους μουμιοποιημένους καρπούς και την επόμενη άνοιξη εμφανίζεται το τέλειο έντομο, βγαίνοντας από το αμύγδαλο για να συνεχίσει τον κύκλο του.
Για την αντιμετώπισή του, δεν αρκεί ένας τυχαίος ψεκασμός· χρειάζεται σωστός χρονισμός. Γι’ αυτό, οι παραγωγοί κρατούν προσβεβλημένα αμύγδαλα από τη χρονιά που πέρασε μέσα σε δίχτυ και τα τοποθετούν στα δένδρα την περίοδο της άνθισης. Παρακολουθώντας τακτικά πότε θα εμφανιστούν τα τέλεια έντομα, μπορούν να προσδιορίσουν τη σωστή στιγμή επέμβασης.
Ο πρώτος ψεκασμός γίνεται περίπου 5 – 7 ημέρες μετά την πρώτη εμφάνιση των εντόμων. Αν χρειαστεί, ακολουθεί και δεύτερος ψεκασμός μετά από 10 – 15 ημέρες, ώστε να περιοριστεί αποτελεσματικά ο πληθυσμός και να προστατευτεί η νέα παραγωγή.
ΑΦΙΔΕΣ ΚΑΙ ΣΤΕΦΑΝΙΤΗΣ
Οι αφίδες επιτίθενται στο τρυφερό, νεαρό φύλλωμα, απομυζώντας τους χυμούς του και προκαλώντας καρούλιασμα και σταδιακή καταστροφή των φύλλων. Παράλληλα, ο στεφανίτης προσβάλλει επίσης τα φύλλα, οδηγώντας συχνά σε πρόωρη φυλλόπτωση μέσα στο καλοκαίρι, γεγονός που εξασθενεί τα δένδρα.
Κοινό χαρακτηριστικό και των δύο προσβολών είναι τα μελιτώματα που εκκρίνουν τα έντομα. Πάνω σε αυτά αναπτύσσονται μύκητες καπνιάς, οι οποίοι μαυρίζουν τα φύλλα και δυσκολεύουν τη φωτοσύνθεση, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την υγεία του δένδρου.
Η αντιμετώπισή τους μπορεί να συνδυαστεί πρακτικά με την καταπολέμηση του ευρύτομου, επιτρέποντας έτσι μια πιο ολοκληρωμένη και αποτελεσματική φυτοπροστασία με ταυτόχρονες επεμβάσεις.
Ποιες είναι οι πιο σοβαρές ασθένειες της αμυγδαλιάς;
Η πιο σοβαρή απειλή για την αμυγδαλιά στην Κύπρο είναι δύο ασθένειες που μπορούν να καταστρέψουν την παραγωγή αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα: η μονίλια και ο εξώασκος.
Η μονίλια είναι ιδιαίτερα επιθετική, καθώς «χτυπά» όλα τα εναέρια μέρη του δένδρου. Προκαλεί νεκρώσεις και ξηράνσεις σε άνθη, βλαστούς και κλαδιά, ενώ οι καρποί δεν μένουν ανεπηρέαστοι – προσβάλλονται σε κάθε στάδιο της ανάπτυξής τους, σαπίζουν ή ακόμη και ξεραίνονται πάνω στο δένδρο, παίρνοντας τη χαρακτηριστική μορφή «μουμιοποίησης».
Από την άλλη, ο εξώασκος εμφανίζεται νωρίς την άνοιξη και στοχεύει κυρίως τα φύλλα. Τα συμπτώματα είναι έντονα και εύκολα αναγνωρίσιμα: τα φύλλα παραμορφώνονται, φουσκώνουν και τελικά πέφτουν, αποδυναμώνοντας το δένδρο.
Η αντιμετώπιση αυτών των ασθενειών απαιτεί σωστό χρονισμό. Για τη μονίλια, οι ψεκασμοί με κατάλληλα μυκητοκτόνα γίνονται την περίοδο της άνθισης, όταν το δένδρο είναι πιο ευάλωτο. Αντίθετα, για τον εξώασκο εφαρμόζονται προληπτικοί ψεκασμοί τον χειμώνα
Η αμυγδαλιά μπορεί να σηματοδοτεί τον ερχομό της άνοιξης με την ομορφιά της, όμως χρειάζεται φροντίδα και προστασία για να συνεχίσει να ανθίζει και να καρποφορεί. Με σωστές πρακτικές καλλιέργειας και έγκαιρη αντιμετώπιση των ασθενειών, μπορεί να διατηρηθεί ζωντανή αυτή η ξεχωριστή παρουσία της κυπριακής φύσης!
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες του Τμήματος Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Έκδοση 12/2016 «Η καλλιέργεια της αμυγδαλιάς» | Κεντρική φωτογραφία: Παναγιώτης Τούμπας