Ενόψει της συζήτησης για την αναθεώρηση του ρυθμιστικού πλαισίου φορολόγησης των προϊόντων καπνού, περισσότεροι από 200 φορείς, μεταξύ των οποίων και τρεις κυπριακοί επιχειρηματικοί σύνδεσμοι,ζητούν μια ισορροπημένη ρυθμιστική προσέγγιση, βασισμένη σε επιστημονικά και οικονομικά δεδομένα.
Τρεις κυπριακοί επιχειρηματικοί σύνδεσμοι συγκαταλέγονται στις περισσότερες από 200 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οργανώσεις που εκφράζουν ανησυχίες για τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις των νέων ρυθμίσεων για τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης, μέσω ανοικτής επιστολής προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η παρέμβασή τους πραγματοποιείται ενόψει της συνεδρίασης του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων της ΕΕ (ECOFIN) στις 9 Νοεμβρίου, κατά την οποία οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών αναμένεται να συζητήσουν την προτεινόμενη αναθεώρηση του πλαισίου φορολόγησης των προϊόντων καπνού.
Στην ανοικτή επιστολή ημερομηνίας 3 Νοεμβρίου 2026, 201 οργανώσεις που εκπροσωπούν την ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας των προϊόντων καπνού και νικοτίνης καλούν την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen να διασφαλίσει ότι οι επικείμενες νομοθετικές αλλαγές θα είναι προσεκτικά σχεδιασμένες, θα σέβονται την αρχή της αναλογικότητας και θα βασίζονται σε επιστημονικά και οικονομικά δεδομένα.
Οι φορείς που συνυπογράφουν την επιστολή εκπροσωπούν ένα ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων αγρότες, βιομηχανίες, προμηθευτές εξαρτημάτων, εταιρείες εφοδιαστικής αλυσίδας, χονδρέμποροι, λιανοπωλητές και επιχειρηματικοί σύνδεσμοι. Προειδοποιούν ότι ανεπαρκώς σχεδιασμένα ρυθμιστικά μέτρα ενδέχεται να έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις στην απασχόληση, τις επενδύσεις, την ανταγωνιστικότητα και στα κρατικά φορολογικά έσοδα.
Οι εξελίξεις αυτές σημειώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ προωθεί την αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού, της Οδηγίας για τη Διαφήμιση των Προϊόντων Καπνού και της Οδηγίας για τη Φορολόγηση των Προϊόντων Καπνού, παράλληλα με πρωτοβουλίες που συνδέονται με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης.
Τρεις κυπριακοί σύνδεσμοι υπογράφουν την κοινή επιστολή
Η πρωτοβουλία έχει άμεση σύνδεση και με την Κύπρο, καθώς μεταξύ των 201 οργανώσεων που υπογράφουν την επιστολή περιλαμβάνονται τρεις κυπριακοί σύνδεσμοι: ο Cyprus Vaping Association, ο Σύνδεσμος Καταστημάτων Διαρκούς Εξυπηρέτησης Κύπρου (ΣΥΚΑΔΕ) και ο Νέος Σύνδεσμος Ιδιοκτητών Περιπτέρων (ΝΕΣΥΠΕ).
Η συμμετοχή τους αντανακλά τις ανησυχίες επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του λιανικού εμπορίου και της διανομής στην Κύπρο, καθώς οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενδέχεται να επηρεάσουν το λειτουργικό κόστος, τη διαθεσιμότητα προϊόντων και την εμπορική δραστηριότητα.
Η Κύπρος, ως κράτος μέλος της ΕΕ, συμμετέχει επίσης στις συζητήσεις για τη διαμόρφωση του νέου φορολογικού πλαισίου για τα προϊόντα καπνού, με την έκβαση των διαπραγματεύσεων να έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο για τις κυπριακές επιχειρήσεις όσο και για τα δημόσια οικονομικά.
Πάνω από 1,5 εκατ. θέσεις εργασίας στηρίζει ο κλάδος στην Ευρώπη
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα αφορά στην οικονομική συνεισφορά της ευρωπαϊκής αλυσίδας αξίας των προϊόντων καπνού και νικοτίνης, η οποία δεν περιορίζεται στις μεγάλες καπνοβιομηχανίες, αλλά περιλαμβάνει χιλιάδες μικρότερες επιχειρήσεις και προμηθευτές σε ολόκληρη την ΕΕ.
Σύμφωνα με μελέτη της S&P Global Market Intelligence του 2023, την οποία επικαλούνται οι υπογράφοντες, η ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας των προϊόντων καπνού και νικοτίνης στηρίζει περισσότερες από 1,5 εκατομμύριο θέσεις εργασίας, συνεισφέρει περίπου 195 δισ. ευρώ ετησίως στο ΑΕΠ της ΕΕ και αποφέρει περισσότερα από 107 δισ. ευρώ σε ετήσια έσοδα από ειδικούς φόρους κατανάλωσης και ΦΠΑ.
Οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι οι σωρευτικές επιπτώσεις πολλαπλών νομοθετικών αλλαγών ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα του κλάδου να διατηρεί θέσεις εργασίας, να προσελκύει επενδύσεις και να συνεχίζει να συνεισφέρει στα δημόσια έσοδα. Οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις περιφερειακές οικονομίες.
Ανησυχίες για το παράνομο εμπόριο και την απώλεια φορολογικών εσόδων
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που αναδεικνύεται στην επιστολή αφορά στον κίνδυνο ενίσχυσης του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού ως αποτέλεσμα των νέων ρυθμίσεων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, τις οποίες επικαλούνται οι υπογράφοντες, περίπου ένα στα δέκα τσιγάρα που καταναλώνονται στην ΕΕ είναι παράνομο, με τις ετήσιες απώλειες δημόσιων εσόδων να υπολογίζονται σε 13 δισ. ευρώ.
Όπως υποστηρίζουν, η μελλοντική νομοθεσία δεν θα πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση τους επιδιωκόμενους στόχους της, αλλά και τις ενδεχόμενες ανεπιθύμητες συνέπειές της. Σε αυτές περιλαμβάνεται ο κίνδυνος μετατόπισης της κατανάλωσης προς παράνομες αγορές, η οποία υπονομεύει τις νόμιμες επιχειρήσεις, αποδυναμώνει την προστασία των καταναλωτών και στερεί πολύτιμα έσοδα από τα κράτη.
Δημόσια υγεία και ανταγωνιστικότητα: Η ανάγκη ισορροπίας
Οι υπογράφοντες αναγνωρίζουν τη σημασία των στόχων για τη δημόσια υγεία, επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία θα πρέπει να λαμβάνει παράλληλα υπόψη και τις ευρύτερες προτεραιότητες της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Αναφέρονται στον συνεχιζόμενο μετασχηματισμό του κλάδου, ο οποίος περιλαμβάνει επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ σε νέες τεχνολογίες, προϊόντα χωρίς καύση και σύγχρονες εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα, ζητούν ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα αξιοποιεί το σύνολο των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων και στοιχείων από την πραγματική χρήση των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων ανεξάρτητων αξιολογήσεων από ευρωπαϊκές και διεθνείς δημόσιες αρχές.
Η επιστολή παραπέμπει επίσης στην έκθεση Ντράγκι για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, καθώς και στην Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που υπογραμμίζουν την ανάγκη ενίσχυσης της καινοτομίας στην Ευρώπη, περιορισμού των στρατηγικών εξαρτήσεων και δημιουργίας ευνοϊκών συνθηκών για επενδύσεις.
Σύμφωνα με τους υπογράφοντες, ένα προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, που θα σέβεται την αρχή της αναλογικότητας, είναι απαραίτητο ώστε η Ευρώπη να παραμείνει ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις, παραγωγή και καινοτομία.
Έκκληση για ουσιαστικό διάλογο και συντονισμένη χάραξη πολιτικής
Οι 201 οργανώσεις ζητούν επίσης μια πιο ανοικτή και συμμετοχική διαδικασία διαβούλευσης, η οποία θα δίνει στις επιχειρήσεις, στους εκπροσώπους του κλάδου και στους καταναλωτές τη δυνατότητα να συνεισφέρουν με τις γνώσεις και την εμπειρία τους.
Παρότι η αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού, της Οδηγίας για τη Διαφήμιση των Προϊόντων Καπνού και της Οδηγίας για τη Φορολόγηση των Προϊόντων Καπνού εξετάζονται μέσα από ξεχωριστές διαδικασίες, οι υπογράφοντες επισημαίνουν ότι οι επιπτώσεις των αλλαγών θα επηρεάσουν τελικά την ίδια, αλληλοσυνδεόμενη ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας.
Για τον λόγο αυτό, καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι νέες ρυθμίσεις θα χαρακτηρίζονται από συνοχή, θα είναι νομικά τεκμηριωμένες και σύμφωνες με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.
Κλείνοντας οι 201 οργανισμοί ζητούν στενότερη διαβούλευση με τους Ευρωπαίους φορείς χάραξης πολιτικής και μια συντονισμένη προσέγγιση στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων, υποστηρίζοντας ότι η επίτευξη των στόχων για τη δημόσια υγεία θα πρέπει να συμβαδίζει με την ενίσχυση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, των επενδύσεων και της απασχόλησης.
Η παρέμβαση πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία για την ευρωπαϊκή πολιτική σχετικά με τα προϊόντα καπνού, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν την προτεινόμενη δέσμη μέτρων για τη φορολόγησή τους στις 9 Νοεμβρίου, ενώ παράλληλα εξετάζονται ξεχωριστές αναθεωρήσεις των ευρωπαϊκών κανόνων για τα προϊόντα καπνού και τη διαφήμισή τους.
Με πληροφορίες από τα EU Reporter, The Gazette και London Globe.
