Στη Λάνια, η βόλτα αποκτά ενδιαφέρον όταν χαμηλώσεις ταχύτητα. Μια ξύλινη πόρτα, μια αυλή που φαίνεται από το στενό και τα σημάδια της αμπελουργίας στα παλιά κτίσματα δίνουν αφορμές για να σταθείς. Το χωριό των κρασοχωριών έχει συνδεθεί και με εικαστικούς δημιουργούς, ενώ ο ληνός και οι χώροι της κουμανταρίας κρατούν ορατή την παλιότερη εργασία του.
Βρίσκεται περίπου 25 χιλιόμετρα από τη Λεμεσό, σε υψόμετρο γύρω στα 570 μέτρα, κοντά στον δρόμο προς το Τρόοδος. Η θέση του επιτρέπει μια σύντομη επίσκεψη από την πόλη, αλλά το εσωτερικό του χωριού θέλει περπάτημα. Αφησε χρόνο για τα στενά και για έναν χώρο που πραγματικά σε ενδιαφέρει.
Αυλές με δική τους ζωή
Κάθε Μάιο η εκδήλωση «Δρομάκια και Αυλές της Λάνιας» ανοίγει ιδιωτικές αυλές στους επισκέπτες. Η διοργάνωση δείχνει πόσο σημαντικός είναι αυτός ο ενδιάμεσος χώρος, ανάμεσα στο σπίτι και στον δρόμο, για την ταυτότητα του χωριού. Τον Νοέμβριο οι αυλές ακολουθούν την καθημερινότητα των κατοίκων και η επίσκεψη γίνεται στους δημόσιους χώρους ή ύστερα από πρόσκληση.
Από το στενό μπορείς να δεις πώς η φύτευση, οι σκάλες και τα ανοίγματα προσαρμόζονται στο μικρό οικόπεδο. Μια φωτογραφία από μακριά δείχνει τη σχέση της πρόσοψης με τον δρόμο. Μια πιο κοντινή λήψη αποκαλύπτει την υφή της πέτρας ή μια παλιά ξύλινη λεπτομέρεια. Οι είσοδοι των κατοικιών χρειάζεται να μένουν ελεύθερες.
Το κρασί άφησε εργαλεία και χώρους
Ο παλιός ληνός, το Μουσείο Αποθήκευσης Κουμανταρίας και το ελαιοτριβείο είναι τρεις διαφορετικές στάσεις. Ο ληνός αφορά την επεξεργασία του σταφυλιού. Η αποθήκευση του κρασιού συνδέεται με τον χρόνο, τα δοχεία και τον διαθέσιμο χώρο. Το ελαιοτριβείο θυμίζει ότι η οικονομία του νοικοκυριού στηριζόταν σε περισσότερες από μία καλλιέργειες.
Δες τα εργαλεία μαζί με το κτίσμα που τα φιλοξενεί. Πώς μεταφερόταν ο καρπός μέχρι εκεί; Πού μπορούσε να στηθεί ένα δοχείο; Πόση δύναμη χρειαζόταν για να κινηθεί ο μηχανισμός; Οι ερωτήσεις αυτές δίνουν πρακτικό περιεχόμενο σε μια σύντομη επίσκεψη και βοηθούν ιδιαίτερα τα παιδιά να καταλάβουν τι κοιτούν.
Η ζωγραφική μέσα στο χωριό
Η εικαστική παρουσία προσθέτει ένα δεύτερο επίπεδο στη βόλτα. Αν συναντήσεις ανοιχτό εργαστήριο ή γκαλερί, ρώτησε ποια έργα σχετίζονται με τον τόπο και ποια προέρχονται από άλλες αναζητήσεις του δημιουργού. Η πέτρα, οι αυλές και το αμπελουργικό τοπίο προσφέρονται για πολλές διαφορετικές ματιές. Το έργο τέχνης μπορεί να δώσει μια λεπτομέρεια που δεν είχες προσέξει στον δρόμο.
Για συγκεκριμένο εργαστήριο, επιβεβαίωσε τη δυνατότητα επίσκεψης πριν ξεκινήσεις. Η παρουσία ενός δημιουργού σε ένα χωριό δεν συνεπάγεται καθημερινό ωράριο υποδοχής κοινού. Το ίδιο ισχύει για μικρούς εκθεσιακούς χώρους που λειτουργούν με ευθύνη της κοινότητας ή ιδιωτών.
Μια στάση που χωρά σε μισή μέρα
Ξεκίνα από το κέντρο, κινήσου στα κοντινά στενά και άφησε τη δεύτερη ώρα για τον ληνό ή έναν εικαστικό χώρο. Η Παναγία Βαλανά στο κέντρο προσθέτει μια ακόμη αρχιτεκτονική στάση. Για φαγητό ή καφέ, δες τι λειτουργεί την ημέρα της επίσκεψης. Ενα χαλαρό πρόγραμμα βοηθά να παρατηρήσεις το χωριό χωρίς να το διασχίσεις σαν διάδρομο προς τον επόμενο προορισμό.
