Διόνυσος, Νάρκισσος και Σκύλλα. Τρεις ιστορίες κάτω από τα πόδια μας στην Πάφο

Στην Οικία του Διονύσου, στην Κάτω Πάφο, η πρώτη έκπληξη είναι η ηλικία ενός δαπέδου. Η Σκύλλα, το θαλάσσιο τέρας που βλέπουμε κοντά στην είσοδο, προέρχεται από παλαιότερο κτίσμα κάτω από τη ρωμαϊκή κατοικία. Λίγο πιο πέρα, ο Νάρκισσος σκύβει προς το είδωλό του και ο Διόνυσος δίνει το όνομά του σε ολόκληρη την οικία. Η μικρή απόσταση ανάμεσα στις παραστάσεις κρύβει μεγάλη απόσταση στον χρόνο.

Ο Νάρκισσος και η εικόνα που τον κρατά εκεί

Στον μύθο, ο Νάρκισσος μένει καθηλωμένος από το είδωλό του στο νερό. Στο ψηφιδωτό, η στάση του σώματος και η κατεύθυνση του βλέμματος κάνουν την ιστορία κατανοητή χωρίς εξήγηση. Πρόσεξε πρώτα τη μορφή και μετά το γεωμετρικό πλαίσιο γύρω της. Το δεύτερο οργανώνει το δάπεδο και κατευθύνει το βλέμμα στη σκηνή, όπως κάνει μια κορνίζα σε έναν τοίχο.

Στη ρωμαϊκή κατοικία, τέτοιες εικόνες αποτελούσαν μέρος του χώρου υποδοχής και της κίνησης από δωμάτιο σε δωμάτιο. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων υπολογίζει ότι 556 τετραγωνικά μέτρα της οικίας καλύπτονταν από ψηφιδωτά. Εκτός από μύθους, υπήρχαν σκηνές κυνηγιού και τρύγου. Η εναλλαγή τους δίνει μια ιδέα του πλούτου και των ενδιαφερόντων που μπορούσε να προβάλει ένα μεγάλο αστικό σπίτι.

Η Σκύλλα από μικρά βότσαλα

Το ελληνιστικό δάπεδο χρονολογείται στα τέλη του 4ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. Η μορφή συνδυάζει ανθρώπινα και ζωικά στοιχεία, ενώ η εικόνα σχηματίζεται με βότσαλα. Η διαφορά στο υλικό φαίνεται αν τη συγκρίνεις με τις κομμένες ψηφίδες των μεταγενέστερων παραστάσεων. Η Σκύλλα είναι από τις αρχαιότερες γνωστές ψηφιδωτές παραστάσεις της Κύπρου και προηγήθηκε κατά αιώνες των ρωμαϊκών δαπέδων που βλέπει σήμερα ο επισκέπτης.

Ο Διόνυσος, το κρασί και το δωμάτιο της υποδοχής

Ο «Θρίαμβος του Διονύσου» βρίσκεται σε μεγάλο χώρο της οικίας που συνδέεται με την υποδοχή και τα γεύματα. Σε άλλο δάπεδο, ο Διόνυσος εμφανίζεται στην ιστορία του Ικαρίου, η οποία συνδέει την προσφορά του κρασιού με τις συνέπειες της άγνωστης έως τότε μέθης. Ετσι, η ίδια μορφή περνά από μια επίσημη θριαμβική σκηνή σε μια αφήγηση με ανθρώπινες αντιδράσεις.

Αν συνεχίσεις στο αρχαιολογικό πάρκο, μπορείς να συγκρίνεις τον Διόνυσο της οικίας με τον νεογέννητο Διόνυσο στην Οικία του Αιώνα. Το πάρκο της Κάτω Πάφου αποτελεί μέρος του μνημείου της Πάφου στον κατάλογο της UNESCO. Δώσε χρόνο στις τρεις παραστάσεις και παρατήρησε πώς το υλικό, η θέση στο κτίσμα και η κλίμακα αλλάζουν την εμπειρία του ίδιου μέσου.