Στην Καλαβασό μπορείς να ξεκινήσεις με έναν καφέ στην πλατεία και να βρεθείς, λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, μπροστά σε θεμέλια από την εποχή που οι άνθρωποι στην Κύπρο έχτιζαν κυκλικά σπίτια χωρίς να έχουν ακόμη αναπτύξει την κεραμική. Ο αρχαιολογικός χώρος ξεχωρίζει από μακριά χάρη στο μεγάλο στέγαστρο. Κάτω από αυτό βρίσκονται τα ίχνη του νεολιθικού οικισμού της Τέντας.
Πρώτα το χωριό
Ξεκίνα από την πλατεία και κάνε μια μικρή βόλτα στα γύρω στενά. Κοίτα την πέτρα, τα χαμηλά ανοίγματα και το πώς οι προσόψεις δίνουν τη μία τη θέση της στην άλλη. Το χωριό της κοιλάδας του Βασιλικού προσφέρεται για στάση πριν ή μετά τον αρχαιολογικό χώρο. Τα δύο σημεία χρειάζονται ξεχωριστό χρόνο. Αν έχεις μόνο λίγη ώρα, προτεραιότητα έχει το σημείο με καθορισμένο ωράριο.
Κάτω από τη σκέπη, ένας οικισμός πριν από την κεραμική
Η Τέντα ανήκει στην ακεραμική Νεολιθική περίοδο. Ο όρος περιγράφει κοινότητες που είχαν ήδη μόνιμες κατοικίες και γνώριζαν τη γεωργία, πριν εμφανιστούν τα πήλινα αγγεία στη συγκεκριμένη φάση. Στον χώρο διακρίνονται κυκλικά κτίσματα με πέτρινες βάσεις. Από ψηλά βλέπεις τα περιγράμματα και μπορείς να παρακολουθήσεις πώς το ένα κτίσμα ακουμπά ή πλησιάζει το επόμενο.
Το στέγαστρο είναι σύγχρονο και προστατεύει τα κατάλοιπα. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι να κοιτάξεις χαμηλά. Πόσο χώρο πιάνει ένα κτίσμα; Πού τελειώνει ο τοίχος; Θα χωρούσε μια οικογένεια και η αποθήκη της σε ένα δωμάτιο ή θα χρειάζονταν πολλά κτίσματα μαζί; Τα αρχαιολογικά ευρήματα επιτρέπουν να θέσουμε αυτές τις ερωτήσεις χωρίς να συμπληρώνουμε αυθαίρετα ό,τι έχει χαθεί.
Πότε αξίζει να συνδυάσεις τις δύο στάσεις
Για τον Νοέμβριο το δημοσιευμένο ωράριο του αρχαιολογικού χώρου είναι Δευτέρα έως Παρασκευή, 08:30–16:00, με είσοδο €2,50. Ο χώρος αναφέρεται κλειστός τα Σαββατοκύριακα και τις δημόσιες αργίες. Πριν κάνεις ειδικά τη διαδρομή για την Τέντα, επιβεβαίωσε το ωράριο στο 24 304169.
Αν πας Σαββατοκύριακο, κράτησε τη βόλτα για το χωριό και άφησε την επίσκεψη στα κατάλοιπα για καθημερινή. Αν πηγαίνεις με παιδιά, δώσε τους μια αποστολή πριν μπουν. Να βρουν το πιο καθαρό περίγραμμα κύκλου και να σκεφτούν πού θα έβαζαν την πόρτα. Η ερώτηση κάνει τα χαμηλά θεμέλια πιο εύκολα να διαβαστούν.
