Μια χάλκινη πινακίδα διασώζει τη συμφωνία του βασιλιά και της πόλης του Ιδαλίου με τον Ονάσιλο και τους αδελφούς του για τη φροντίδα τραυματιών.
Ο γιατρός Ονάσιλος και οι αδελφοί του φρόντισαν τραυματίες κατά την πολιορκία του Ιδαλίου. Για την αμοιβή τους δεσμεύτηκαν ο βασιλιάς Στασίκυπρος και η ίδια η πόλη. Η συμφωνία καταγράφηκε σε χάλκινη πινακίδα και, αντί για καταβολή χρημάτων, προέβλεπε παραχώρηση γης.
Πρόκειται για ένα από τα πιο συγκεκριμένα τεκμήρια που έχουμε για ανθρώπους, εργασία και δημόσιες υποχρεώσεις στην αρχαία Κύπρο. Στην επιγραφή εμφανίζονται τα ονόματα των συμβαλλομένων και οι όροι της αμοιβής, φέρνοντας την καθημερινή ανάγκη για περίθαλψη στο κέντρο μιας πολιτικής και στρατιωτικής ιστορίας.
Η αμοιβή θα περνούσε στους απογόνους
Η πινακίδα συνδέει τη συμφωνία με μια πολιορκία από τους Πέρσες και τους Φοίνικες συμμάχους τους από το Κίτιο. Η ακριβής χρονολόγηση συζητείται, αλλά το τεκμήριο τοποθετείται στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ., πριν από την οριστική κατάληψη του Ιδαλίου από το Κίτιο.
Η γη που παραχωρούνταν θα εξασφάλιζε την αμοιβή των γιατρών. Οι όροι κατοχύρωναν κληρονομικά δικαιώματα και φορολογικά προνόμια, με ιδιαίτερη πρόβλεψη για τον Ονάσιλο. Η συμφωνία επεκτεινόταν επομένως πέρα από την εξόφληση μιας στιγμιαίας υπηρεσίας.
Η συμμετοχή του βασιλιά και της πόλης δείχνει ότι η φροντίδα των τραυματιών αντιμετωπίστηκε ως κοινή υποχρέωση. Το κείμενο είναι ταυτόχρονα μια πράξη για την ιατρική εργασία και ένα παράθυρο στην οργάνωση της πόλης-βασιλείου.
Τριάντα μία γραμμές πάνω στο μέταλλο
Η χάλκινη πλάκα έχει ύψος 14,2 και πλάτος 21,5 εκατοστά. Το κείμενο χαράχτηκε και στις δύο όψεις της: δεκαέξι γραμμές στη μία και δεκαπέντε στην άλλη, συνολικά τριάντα μία.
Η γραφή προχωρά από τα δεξιά προς τα αριστερά, με σημεία του κυπριακού συλλαβαρίου. Τα σημεία αποδίδουν συλλαβές και καταγράφουν ελληνική διάλεκτο. Το τεκμήριο είναι έτσι σημαντικό και για τη γλώσσα της Κύπρου, πέρα από την πληροφορία που δίνει για τους γιατρούς.
Σήμερα η πρωτότυπη πινακίδα φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στη συλλογή νομισμάτων και αρχαιοτήτων. Η σημασία της δεν προκύπτει από το μέγεθος ή την πολυτέλεια του υλικού της, αλλά από όσα διασώζει για μια συγκεκριμένη συμφωνία: ποιοι πρόσφεραν τη φροντίδα, ποιοι ανέλαβαν να πληρώσουν και με ποιους όρους.
