Το νεράντζι έμπαινε στο βάζο και στο μπουκάλι. Οι διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους η κυπριακή κουζίνα αξιοποίησε τη φλούδα και τον χυμό του.
Η πικράδα του κιτρόμηλου δεν το κράτησε έξω από την κυπριακή κουζίνα. Η φλούδα του έγινε γλυκό του κουταλιού και ο χυμός του κιτρομηλάδα. Ο ίδιος καρπός έδινε έτσι δύο διαφορετικά κεράσματα, με ξεχωριστή προετοιμασία.
Κιτρόμηλο είναι το νεράντζι. Στο γλυκό, το ζητούμενο είναι να περιοριστεί η πικράδα χωρίς να χαθεί το άρωμα· στο ποτό, να δημιουργηθεί ένας συμπυκνωμένος χυμός που αραιώνεται με νερό.
Η φλούδα θέλει χρόνο
Σε καταγεγραμμένη παρασκευή από την Πάχνα, ο καρπός τρίβεται εξωτερικά και κόβεται σε τέσσερα μέρη. Τα κομμάτια βράζονται, στραγγίζονται και τυλίγονται, με μια οδοντογλυφίδα να κρατά το σχήμα τους.
Ακολουθούν τέσσερις ημέρες μέσα σε νερό, το οποίο αλλάζει καθημερινά, για να φύγει μέρος της πικράδας. Την πέμπτη ημέρα προστίθενται η ζάχαρη και το νερό και αρχίζει το αργό βράσιμο για το σιρόπι.
Η διαδικασία αυτή εξηγεί γιατί ένα μικρό γλυκό στο πιατάκι μπορούσε να απαιτεί πολλές ημέρες δουλειάς. Η αναμονή και οι αλλαγές του νερού προηγούνταν του τελικού μαγειρέματος.
Δεν υπήρχε μία μόνο αναλογία
Οι παλιές συνταγές διαφέρουν στα υλικά και στις ποσότητες. Μία εκδοχή προβλέπει 50 κιτρόμηλα και πέντε κιλά ζάχαρη. Μια άλλη χρησιμοποιεί δέκα καρπούς, δύο κιλά ζάχαρη, λεμόνι και βανίλια.
Οι αναλογίες αυτές ανήκουν σε διαφορετικές καταγεγραμμένες παρασκευές. Δεν είναι ένας ενιαίος κανόνας για κάθε μέγεθος καρπού ή για κάθε ποσότητα φλούδας. Στην Πάχνα το γλυκό συνδέθηκε και με το κέρασμα στους αρραβώνες.
Ο χυμός πήγαινε στο μπουκάλι
Για την κιτρομηλάδα χρησιμοποιείται ο σουρωμένος χυμός. Σε συνταγή του Τμήματος Γεωργίας η αναλογία είναι τέσσερα ποτήρια χυμού προς έξι ποτήρια ζάχαρης.
Το μείγμα ζεσταίνεται με ανακάτεμα, χωρίς να κοχλάσει. Ο συμπυκνωμένος χυμός φυλάσσεται σε αποστειρωμένα μπουκάλια και αραιώνεται για να σερβιριστεί. Εδώ το χαρακτηριστικό άρωμα βρίσκεται στο ποτήρι, ενώ στο γλυκό μένει δεμένο στη φλούδα.
