Ξέρεις εκείνο το διακριτικό δένδρο που ξεπροβάλλει σε φαράγγια και πετρώδεις πλαγιές της Κύπρου; Η πτελέα, αλλιώς φτελιά, μπορεί να μη σου γεμίζει το μάτι με την πρώτη ματιά, αλλά κρύβει ιστορία και χρήσεις που πάνε… αιώνες πίσω!
Τι είναι τελικά η πτελέα;
Η πτελέα ή φτελιά, (επιστημονικά Ulmus canescens) είναι ένα φυλλοβόλο δασικό δένδρο που φτάνει περίπου τα 10 μέτρα ύψος. Δεν είναι γιγάντιο, αλλά στέκεται περήφανα σε δύσκολα εδάφη, από πλαγιές μέχρι φαράγγια.
Μια «μοναδική» παρουσία στην Κύπρο
Αν τη συναντήσεις στην Κύπρο, να ξέρεις πως βλέπεις το μοναδικό αυτοφυές είδος της οικογένειας (Κνιδωδών Ulmaceae) στο νησί. Και όχι μόνο αυτό – είναι από τα πιο κοινά είδη φτελιάς και σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
Από την αρχαιότητα… μέχρι σήμερα
Οι αρχαίοι Έλληνες την ήξεραν καλά και την αποκαλούσαν «πτελέα» (ή «πτελέη» στον Όμηρο). Δεν είναι δηλαδή απλά ένα δένδρο – είναι κομμάτι πολιτισμού!
Πότε ανθίζει;
Από Φεβρουάριο μέχρι Μάρτιο, η πτελέα μπαίνει στη φάση της ανθοφορίας της, φέρνοντας μια διακριτική αλλά σημαντική αλλαγή στο τοπίο.
Πού θα τη βρεις;
Αν κάνεις εξορμήσεις στη φύση, μπορείς να τη συναντήσεις σε μέρη όπως τα Λουτρά της Αφροδίτης στη Χούλου, τον Ακάμα, τον Λυθροδόντα ή τη Λάπηθο.
Χρήσιμη… ακόμα και για τα ζώα
Τα φύλλα της αποτελούν τροφή, ιδιαίτερα αγαπητή σε αιγοπρόβατα – κάτι που την κάνει σημαντική και για την παραδοσιακή κτηνοτροφία.
Το ξύλο που άντεξε στον χρόνο
Το ξύλο της είναι σκληρό και ανθεκτικό. Στην αρχαιότητα μάλιστα, χρησιμοποιούνταν για να στηρίζονται τα αμπέλια. Δεν είναι τυχαίο που ο αρχαίος Ρωμαίος ποιητής Βιργίλιος την αποκάλεσε «φίλη της αμπέλου»!
Το συγκεκριμένο δασικό δένδρο, μπορεί να μην εντυπωσιάζει με την πρώτη ματιά, όμως λίγοι θα διαφωνήσουν ότι κουβαλά αντοχή και μπόλικη ιστορία. Γι’ αυτό και την επόμενη φορά που θα τη συναντήσεις σε μια πλαγιά ή σε ένα φαράγγι του νησιού μας, ίσως και να τη δεις με άλλο μάτι!
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου με πληροφορίες της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας