Τι πρέπει να ξέρουμε, πως προφυλασσόμαστε και πως αντιδρούμε σε περίπτωση δαγκώματος.
Ο Μάιος βρίσκει την κυπριακή ύπαιθρο, αλλά και πολλές αστικές περιοχές, σε πλήρη ανοιξιάτικη δραστηριότητα. Μαζί με την ανθοφορία και την άνοδο της θερμοκρασίας, επιστρέφει και ένα γνώριμο φαινόμενο: τα φίδια έχουν πλέον βγει από τη χειμερία νάρκη τους και κινούνται πιο έντονα, αναζητώντας τροφή και καταφύγιο. Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι αυτή την περίοδο απαιτείται αυξημένη προσοχή από το κοινό, ιδιαίτερα σε περιοχές κοντά στη φύση.
Στην Κύπρο υπάρχουν αρκετά είδη φιδιών, ωστόσο μόνο λίγα είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Πρώτη στον σχετικό κατάλογο είναι η φίνα, πιο γνωστή ως «κουφή» ή «κοντονούρα». Πρόκειται για το μοναδικό ουσιαστικά δηλητηριώδες φίδι του νησιού, που μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας σε περίπτωση δαγκώματος. Η παρουσία φιδιών σε αυλές, χωράφια ή ακόμη και κοντά σε σπίτια δεν θεωρείται ασυνήθιστη αυτή την εποχή, καθώς οι υψηλότερες θερμοκρασίες τα οδηγούν σε μεγαλύτερη κινητικότητα.
Σύμφωνα με ειδικούς και αρμόδιες υπηρεσίες, τα φίδια δεν επιτίθενται χωρίς λόγο. Αντιθέτως, αποφεύγουν τον άνθρωπο και αντιδρούν μόνο όταν αισθανθούν ότι απειλούνται. Η βασική σύσταση είναι σαφής: δεν τα πλησιάζουμε, δεν επιχειρούμε να τα σκοτώσουμε και απομακρυνόμαστε ήρεμα, χωρίς απότομες κινήσεις. Σε περίπτωση εντοπισμού φιδιού σε κατοικημένο χώρο, ειδοποιούνται οι αρμόδιες Αρχές.
Η πρόληψη παραμένει το πιο αποτελεσματικό «όπλο». Καθαρισμός αυλών, απομάκρυνση άχρηστων υλικών, περιορισμός πυκνής βλάστησης και σφράγιση ανοιγμάτων σε τοίχους ή αποθήκες μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης φιδιών κοντά στο σπίτι. Επίσης, η διατήρηση γάτων στις αυλές είναι μέτρο που απομακρύνει τα ερπετά από το σπίτι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή αντίδραση σε περίπτωση δαγκώματος. Το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα είναι η διατήρηση της ψυχραιμίας και η άμεση μεταφορά του θύματος στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Από εκεί και πέρα, εξίσου σημαντικό είναι τι δεν πρέπει να κάνουμε:
- Δεν πανικοβαλλόμαστε
- Δεν επιχειρούμε να «ρουφήξουμε» το δηλητήριο από το τραύμα.
- Δεν κάνουμε τομές ή χαράγματα στο σημείο του δαγκώματος.
- Δεν τοποθετούμε πάγο ή ζεστές γάζες στο τραύμα.
- Δεν δένουμε σφιχτά το άκρο, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη βλάβη.
- Δεν καταναλώνουμε αλκοόλ ή φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
- Δεν καθυστερούμε την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας προσπαθώντας να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα με «παραδοσιακές» μεθόδους.
Το μόνο που συνιστάται είναι περιορισμός της κίνησης του θύματος, διατήρηση του προσβεβλημένου άκρου σε χαμηλή θέση και όσο το δυνατόν ταχύτερη μεταφορά σε ιατρική μονάδα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα περιστατικά δαγκωμάτων σε κατοικίδια, κυρίως σκύλους, που λόγω της φύσης τους είναι πιο εκτεθειμένοι. Αν ένας σκύλος δεχθεί δάγκωμα από φίνα, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν έντονο πρήξιμο, πόνο, λήθαργο, εμετούς ή δυσκολία στην αναπνοή. Σε αυτή την περίπτωση, ο χρόνος είναι καθοριστικός: το ζώο πρέπει να μεταφερθεί χωρίς καθυστέρηση σε κτηνίατρο.
Όπως και στους ανθρώπους, αποφεύγονται αυτοσχέδιες παρεμβάσεις. Δεν πιέζουμε το τραύμα, δεν επιχειρούμε να απομακρύνουμε το δηλητήριο και δεν χορηγούμε φάρμακα χωρίς οδηγίες ειδικού. Ο σκύλος πρέπει να παραμείνει όσο το δυνατόν πιο ήρεμος και ακίνητος, ώστε να περιοριστεί η κυκλοφορία του δηλητηρίου στον οργανισμό.
Η παρουσία φιδιών στην κυπριακή φύση είναι μια πραγματικότητα που συνοδεύει κάθε άνοιξη και καλοκαίρι. Με σωστή ενημέρωση, πρόληψη και ψύχραιμη αντίδραση, ο κίνδυνος μπορεί να περιοριστεί σημαντικά. Το ζητούμενο δεν είναι ο φόβος, αλλά η γνώση γιατί στη φύση, η συνύπαρξη απαιτεί σεβασμό και επίγνωση.